Naar inhoud

China is de absolute voorloper in de digitale ontwikkelingen

Als in Nederland een retailexpert zijn opvattingen over de toekomstige ontwikkelingen in de sector publiekelijke deelt, spreekt hij veelal zijn hoge verwachtingen over mobiel uit. De kans is bovendien groot dat op zijn presentatiesheets begrippen als omnichannel, QR-codes en RFID-tags een prominente plek hebben. De nuchtere werkelijkheid is wel dat deze trends al ruim vijf jaar volledig zijn ingeburgerd in China. Want wie uitsluitend gefocust is op Silicon Valley, staat met zijn rug naar de daadwerkelijke innovatie die in Azië gestalte krijgt.

In het marketinglandschap wemelt het van de mensen die zichzelf betitelen als expert. Enige scepsis is veelal op zijn plaats, indachtig dr. Remco Clavan en prof. dr. Ir. Piet Akkermans – de meesterlijke persiflages van zelfbenoemde deskundigen van Van Kooten en De Bie. Zo’n voorbehoud is volledig ongepast als je met Ed Sander van het platform ChinaTalk in gesprek bent. Want hij mag zich met recht een China-expert noemen. Hij volgt de ontwikkelingen in dat land op de voet, verblijft daar regelmatig en spreekt de taal – vooral ook omdat het grootste deel van zijn schoonfamilie alleen de Chinese taal machtig is.

Kennismaking met China

“Twee jaar lang heb ik vrijwilligerswerk gedaan in China via VSO. Deze organisatie werft mensen die op hun eigen vakgebied vrijwilligerswerk willen doen in een ontwikkelingsland. Ze werven artsen, leraren, mensen die verstand hebben van landbouw en andere experts in specifieke vakgebieden en sturen hen vervolgens naar een land in Azië en Afrika. In mijn geval had ik mij aangemeld voor Azië. De organisatie vroeg destijds of ik naar China wilde.”

“Natuurlijk is China niet echt een ontwikkelingsland volgens de ons bekende definitie, maar wel een hele interessante samenleving. Het land was op dat moment nog sterk in ontwikkeling. VSO wilde op locatie vrijwilligerscentra opzetten om zo de Chinezen te ondersteunen bij het door henzelf uit te voeren vrijwilligerswerk ten behoeve van hun landgenoten. Zo kwam ik terecht bij een non-profitorganisatie in Xi’an. Daar heb ik geholpen bij de marketing van zo’n vrijwilligerscentrum.”

“Uiteindelijk heb ik daar van 2011 tot 2013 gewoond en ben ik veelvuldig in aanraking gekomen met allerlei digitale innovaties, nieuwe vormen van e-commerce en de ontwikkelingen in Chinese social media. Deze vernieuwingen bleken vaak voorlopers van wat wij hier in het Westen ook steeds meer zien. Dat was heel erg interessant en ik heb ook een aantal projecten gedaan waarbij ik niet-gouvernementele organisaties heb geholpen hun website en promotie via social media in China op te bouwen. Ik heb daar in die tijd ook veel over geschreven.”

“Toen ik terugkwam in Nederland ben ik die ontwikkelingen blijven volgen. Ik besteed al snel drie uur per dag aan al het China-nieuws en aan het luisteren van podcasts over digitale technologie in China. Je ziet elk jaar wel een bepaalde grote trend in dat land. De ene keer is dat mobiel betalen, de andere keer is dat maaltijdbezorging en dan weer de leenfiets. Meer recent is New Retail als baanbrekende nieuwe trend aan de horizon verschenen.”

Opkomst van New Retail

“New Retail is een term die door Alibaba is bedacht. Het betreft in principe een versmelting van online en offline winkelen. De e-commerce-gigant voorzag dat de groei in e-commerce op een gegeven moment stagneert en wil natuurlijk blijven groeien en haar aandeelhouders tevreden houden. Het bedrijf heeft daarom besloten de offline retail, waarin het bij diverse winkelketens heeft geïnvesteerd, te moderniseren.”

“In 2016 en 2017 begon New Retail flink op te komen en deze groei kent meerdere aspecten. Een aantal van die aspecten betreft het principe van onbemande winkels en het betalen door middel van gezichtsherkenning. Ik heb daar veel onderzoek naar gedaan en over geschreven en ik heb meerdere keren verschillende onbemande winkels bezocht. Ik verzorg ook studiereizen naar China, waarbij ik Nederlandse retailers meeneem om te laten zien wat daar allemaal speelt op het gebied van innovatie in retail.”

Onbemande winkels

“In de praktijk zie je verschillende soorten onbemande winkels. De versie van Auchan Minute is eigenlijk de meest eenvoudige. Je moet je met je WeChat-account registreren en vervolgens kun je door middel van het scannen van een QR-code de winkel betreden. Bij de deur staat een scanapparaat, je scant zelf de barcodes van al je producten, je rekent af door mobiel te betalen en verlaat de winkel door de deur die dan opengaat.”

Een onbemande winkel van Auchan Minute

“In dat concept is er geen RFID-label nodig. Het nadeel van deze variant is dat mensen alsnog zelf moeten scannen en het gevaar van diefstal is ook iets groter omdat er geen anti-diefstallabel aan het product is bevestigd. Als we de initiatiefnemers mogen geloven, wordt er echter geen diefstal gepleegd. Want in de winkel hangen camera’s die alles registreren.”

RFID-labels

“De tweede vorm die je tegenkomt, is die van JD X. JD.com is na Alibaba het grootste e-commerce-platform in China. Dit bedrijf is begonnen met het opzetten van onbemande winkels die werken met RFID-labels. Net als bij Auchan Minute registreer je jezelf eerst in een app die je meteen koppelt aan je WeChat Pay-account. De app genereert een QR-code die je laat scannen om de winkel binnen te kunnen lopen. Aan elk product in de winkel is vervolgens een RFID-label bevestigd.”

Een onbemande winkel van JD X

“Als je enkele producten pakt en je loopt naar buiten, loop je door een sluis die de producten herkent aan de hand van die RFID-labels. Vervolgens wordt je gezicht gescand en weet de winkel wie jij bent als klant en welke producten je hebt aangeschaft. Het totaalbedrag wordt dan automatisch van je WeChat Pay-tegoed afgeschreven, de deur gaat open en je loopt naar buiten.”

“Het voordeel ten opzichte van Auchan Minute is dat je de producten zelf niet meer hoeft te scannen. Je kunt ook niet naar buiten lopen zonder te betalen, tenzij je de RFID-labels van de producten trekt. Een groot nadeel is dat de RFID-labels een paar centen kosten, waardoor de kostprijs van het verkopen van producten stijgt. Daarnaast moet je er met die labels wel voor zorgen dat het juiste label op het juiste product geplakt wordt. Want op die labels staat de prijs van een specifiek product. Dat is dus best veel handwerk.”

Beeldherkenning

“Toen ik hier met de chief executive officer van BingoBox, een keten van onbemande winkels die ook ooit met RFID-labels is begonnen, over sprak, vertelde hij me dat de meeste van zijn winkels ook nog met deze labels werken. Maar het bedrijf is nu een stap verder gegaan. Zo heeft BingoBox onder andere een soort witte doos ontwikkeld, de BingoBox Mini, die is uitgerust met beeldherkenning. Je hebt de labels dan niet meer nodig, want je legt het product in de doos en deze herkent welk product het is. Vervolgens wordt je gezicht weer gescand om af te rekenen.”

“De image recognition van de BingoBox Mini herkent aan de vorm en de kleur het product. In principe hoeft de barcode daarbij niet eens zichtbaar te zijn. Op de producten zelf zit nog wel een magneetstrip die wordt gebruikt tegen diefstal. Het voordeel is dat die magneetstrip hetzelfde is voor alle producten, dus je hebt niet een specifiek magneetstripje voor een specifiek product nodig. Ze zijn daarnaast goedkoper dan RFID-labels. De juiste prijs wordt bepaald door de image recognition.”

“In de Verenigde Staten van Amerika heb je nog een ander concept en dat is Amazon Go. Dat concept werkt met camera’s in het plafond van de winkel. Op deze propositie had de CEO van BingoBox nog wel wat op en aan te merken. Amazon Go heeft namelijk heel lang moeten testen met die camera’s die alles meten en dat is heel secuur werk.”

Eenvoudig concept

“Wat je in China ziet, is dat ze daar voor technologisch eenvoudigere concepten gaan en deze dan meteen in honderden winkels uitrollen. Vervolgens verbeteren ze de technologie, terwijl de winkels al open zijn. En dat zie je bij BingoBox ook terug. Eerst werkte het bedrijf namelijk met de RFID-tags en nu zie je dat men langzamerhand overstapt op image recognition en de BingoBox Mini.”

“De BingoBox Mini is met name gemaakt om de traditionele winkeliers in staat te stellen hun eigen winkel onbemand te maken. BingoBox verkoopt namelijk zo’n BingoBox Mini samen met een antidiefstalpoortje. Die ondernemers zaten vaak de hele dag achter een televisietje te wachten tot de volgende klant komt. Ze kunnen nu iets nuttigs gaan doen…”

Verbetering efficiëntie

“Het voordeel van BingoBox is met name de efficiëntie. Je kunt namelijk met vijf man personeel 40 winkels bedienen. Je hebt dus veel minder mankracht nodig. Het is ook veel meer digitaal. Je kunt makkelijk zien welk product goed loopt of welk product bijna op is en centraal de aankopen per klant en locatie goed monitoren. En een groot voordeel is dat de winkels op wieltjes staan. Dus je kunt ze verplaatsen als ze op een bepaalde plek niet goed presteren.”

“Het nadeel van BingoBox is dat er in het begin problemen zijn geweest met betrekking tot de koeling van de winkel. Als je vervolgens chocola wil verkopen, gaat dat natuurlijk mis. Want in principe staan die winkels vol in de zon. Dus daar heeft het bedrijf wel in moeten investeren. Je hebt bovendien het gevaar van diefstal, maar volgens BingoBox is er geen noemenswaardige diefstal in die winkels.”

Beveiliging winkels

“Of dat klopt, is moeilijk te beoordelen maar ik heb geen reden om daaraan te twijfelen. Want met al die camera’s, gezichtsherkenning en die RFID-labels is het natuurlijk wel riskant om het überhaupt te proberen. Bovendien kan in bijna elk winkelconcept dat je kunt bedenken diefstal plaatsvinden. Wat met name interessant is, is de kostenbesparing ten opzichte van het verlies door diefstal – ook wel shrinkage genoemd.”

“Door die camera’s is het al beter beveiligd. Klanten krijgen daarnaast alleen toegang met een app waarin ze zich hebben moeten registreren en er moet een QR-code gescand worden voor toegang. Met de camerabeelden erbij is het dan heel eenvoudig om de identiteit van de persoon die iets gestolen heeft te achterhalen. Bovendien kun je in die boxen enkel afrekenen met mobiel betalen en niet met een bankpas of cash geld.”

Toekomstverwachtingen

“Ten aanzien van de toekomst denk ik dat hetgeen waar China nu mee bezig is, met de beeld- en gezichtsherkenning, veel gemakkelijker uit te rollen is dan bijvoorbeeld een Amazon Go. Ik heb de CEO daarom gevraagd naar de internationale plannen van BingoBox en hij heeft vooralsnog geen concrete plannen om naar Europa te gaan.”

“Ik vroeg hem ook of hij in Europa überhaupt mogelijkheden ziet, omdat de bevolkingsdichtheid rondom een winkel door alle appartementsgebouwen in China veel hoger is. Dat heb je hier in Nederland immers niet. Hij bevestigde dat, met de kanttekening dat in Europa alle winkels wel heel erg vroeg sluiten. Soms zijn er nachtwinkeltjes. Maar als die er niet zijn, heb je met een BingoBox toch een winkel die na sluitingstijd open is. Daar ziet hij in Europa wel mogelijkheden voor.”

Trends in retail

“Momenteel is in China de kassa langzamerhand aan het verdwijnen. Je ziet dat met name bij de nieuwe winkelconcepten. En het neigt ook allemaal steeds meer naar gezichtsherkenning, wat je al ziet bij JD X maar ook bij winkels waar betaald kan worden met Alipay. New Retail is ook een belangrijke trend, waarbij online en offline steeds meer met elkaar versmelten. Je kunt er bijvoorbeeld voor kiezen om de QR-code van een product in de winkel te scannen en het product online te bestellen en thuis te laten bezorgen, waardoor je er niet hele dag mee hoeft te sjouwen.”

“De belangrijkste technologie in de actuele ontwikkelingen in retail is mobiel betalen door middel van het scannen van QR-codes. Dat is ingeburgerd geraakt sinds 2014. De meeste Chinezen hebben geen creditcard, hoewel de middenklasse normaal gesproken wel een bankpas heeft. Het probleem was echter dat je daar in de supermarkt wel mee kon betalen, maar in de kleine winkels vaak niet. Die hebben namelijk vaak geen betaalterminal zoals bij ons.”

“Iedereen had dus altijd veel briefgeld op zak. Betalen met je telefoon was daarom een enorme stap vooruit in het winkelgemak. Ook ik betaal in China tegenwoordig alleen nog maar met m’n telefoon. Ik scan de QR-code op de toonbank, vraag aan de winkelier hoeveel het kost en ik voer dat vervolgens in. Ik druk dan op een knop, waarna m’n vingerafdruk wordt gescand en dan komt er op de telefoon van de ondernemer een betaalbevestiging binnen.”

“Je hebt dus helemaal geen POS-systeem meer nodig, want iedereen heeft in zijn of haar WeChat- of Alipay-account een eigen QR-code. Heeft men wel een POS-systeem, dan kun je in een winkel op je telefoon ook je persoonlijke QR-code laten zien. De winkelmedewerkers scannen die dan met het POS-systeem en het bedrag gaat dan direct van jouw WeChat- of Alipay-tegoed naar de winkel.”

Max Thorn studeert small business & retailmanagement aan de Avans Hogeschool in ’s-Hertogenbosch.

Tip: Studiereis ‘Digital & Retail Revolution in China’

• Van 14 tot en met 21 september 2019 krijg je de kans kennis te maken met de toekomst van retail tijdens een unieke studiereis naar en door China.

• Deze reis is georganiseerd door Focusplaza in nauwe samenwerking met ChinaTalk en Ed Sander is jouw reisleider.

Lees meer over deze studiereis ►

Bron: CustomerTalk
0

Reacties

Logo CustomerTalk

Cookie-instellingen

CustomerTalk maakt gebruik van cookies voor een optimale gebruikerservaring.

Graag vragen wij je toestemming voor het plaatsen van deze cookies.

Accepteren Meer informatie