Naar inhoud

De impact van de harde lockdown op de Nederlandse consumptie

Op dinsdag 15 december 2020 zijn in Nederland nieuwe maatregelen ingegaan om de COVID-19-pandemie onder controle te krijgen. Het land gaat tot en met tenminste dinsdag 19 januari 2021 grotendeels op slot. Tot die tijd zijn bijvoorbeeld alle niet-essentiële winkels dicht. Ook contactberoepen zoals kappers mogen tot die tijd niet worden uitgevoerd. Het voornaamste economische effect van deze maatregelen loopt via de consumptieve bestedingen. In de eerste week van deze lockdown is de consumptie weliswaar toegenomen, maar fors minder dan in dezelfde periode vorig jaar.


Effect harde lockdown op de consumptie

Dat blijkt uit een analyse van de eigen transactiedata door ABN AMRO. De data hebben betrekking op de eerste week van de harde lockdown. In vergelijking met de tweede week van december 2020 – de week voor huidige maatregelen van kracht zijn gegaan – is de consumptie in de derde week van december 2020 toegenomen met 6,5 procent. De derde week van december is de week voor kerst en hierdoor traditioneel een periode waarin veel wordt geconsumeerd.

Als dezelfde berekening wordt uitgevoerd voor 2019, is te zien dat de bestedingen van de tweede week van december op de derde week toenamen met 29,5 procent. In 2020 nemen de bestedingen ook in de eerste week van de lockdown dus weliswaar toe, maar deze toename staat in schril contrast met de groei in de situatie voor COVID-19. Jaar op jaar betekent deze beperkte toename dat de consumptie ongeveer 25 procent lager is uitgevallen ten opzichte van dezelfde week vorig jaar.

Impact COVID-19-maatregelen

De eerste week van harde lockdown laat in de aanloop naar kerst slechts een beperkte toename van de consumptie zien.

  • ABN AMRO verwacht in het vierde kwartaal van 2020 een krimp kwartaal op kwartaal van 2,7 procent, mede door de daling van de consumptieve bestedingen.
  • De transactiedata van de bank tonen een toename van de consumptie van 6,5 procent voor de eerste week van lockdown ten opzichte van de week daarvoor.
  • Normaliter is deze toename in dezelfde periode forser. Zo was dit in 2019 nog 29,5 procent.
  • Jaar op jaar bezien, is de terugval van de consumptie fors (-25%) maar ten opzichte van het vorige kwartaal minder sterk.
  • De bestedingscategorieën entertainment, reizen en appearances laten de grootste daling zien.
  • Eenmalige uitgaven – zoals aan elektronica of aan de inrichting van huizen – worden momenteel in vergelijking met de eerste lockdown minder gedaan.


Terugval in de consumptieve bestedingen

Het niveau van consumptie in de afgelopen week is vergelijkbaar met de week van 20 april, toen een gelijkwaardige terugval in de bestedingen is genoteerd tijdens de intelligente lockdown. De daling in de consumptie is aanzienlijk, maar laat eveneens zien dat door de maatregelen de activiteiten in Nederland verminderen. Met name de bestedingen aan vervoer zijn sinds april niet zo laag geweest. De transactiedata vormen een goeie voorlopende indicator voor de geaggregeerde consumptie. De transactiedata van de bank correleren sterk met de gegevens over de consumptie door huishoudens, zoals die maandelijks worden gepubliceerd door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Procentuele verandering in de consumptie per week in Nederland, bron: ABN AMRO

Procentuele verandering in de consumptie per maand in Nederland, bron: ABN AMRO en CBS

Daling medebepaald door de lockdown

Het is belangrijk om de terugval van minus 25 procent in vergelijking met 2019 in perspectief te plaatsen. Doorgaans zijn de decembermaanden het moment waarop consumenten geld uitgeven. Dan worden kerstcadeaus gekocht, wordt nog even snel een afspraak bij de kapper ingepland en het kerstdiner moet voorbereid worden. Ook wordt er in de derde week van december normaal veel uitgegeven in de horeca.

Het verschil jaar op jaar is dus automatisch groot zijn, omdat er een vergelijking gemaakt wordt tussen een laag niveau van consumptie doordat winkels en horecagelegenheden gesloten zijn en het verhoogde niveau van activiteiten in een reguliere decembermaand. Omdat Nederland door COVID-19 al langer op een lager niveau van consumptie kent, is het effect kwartaal op kwartaal van de nieuwe maatregelen minder fors. Tijdens de eerste COVID-19-golf – in het tweede kwartaal van dit jaar – zijn de consumptieve bestedingen van een normaal niveau in het eerste kwartaal gekomen, waardoor de klap kwartaal op kwartaal destijds veel groter is geweest.

Hetzelfde effect speelt ook in januari 2021, waardoor het totale effect van de lockdown van 15 december tot en met 19 januari op de consumptie minder fors is. Na de feestdagen is januari het moment waar consumenten juist minder uitgeven. Het vergelijken van de consumptie tijdens de periode waarin de strenge beperkende maatregelen gelden met een maand waarin de consumptie traditioneel zwak is, betekent dan ook dat het effect van de maatregelen op de consumptie minder sterk is.

Verschillen tussen de bestedingscategorieën

Achter deze terugval jaar op jaar van de bestedingen gaan behoorlijke onderliggende verschillen schuil. De heat map laat de procentuele verandering tussen de bestedingscategorieën ten opzichte van vorig jaar zien. De winnaar – de bestedingscategorie die in de afgelopen week ongeveer als enige terrein heeft gewonnen – is voorspelbaar: boodschappen online. De zwaarst getroffen categorieën zijn entertainment (-67%), reizen (-81%) en appearance zoals kleding en juwelen (-50%).

Verschillen in de bestedingscategorieën ten opzichte van vorig jaar, bron: ABN AMRO

Verandering in het consumentengedrag

Uit de analyse van de bestedingen in de verschillende categorieën tijdens de harde lockdown is ook een ander patroon op te maken in vergelijking met de intelligente lockdown. Voor enkele bestedingscategorieën zijn de verschillen jaar op jaar in kaart gebracht tussen de week van 16 maart – de eerste week van de eerste lockdown – en de week van 14 december – de eerste week van de tweede lockdown. In tegenstelling tot de eerste lockdown kopen consumenten momenteel minder elektronica en huis- en tuininterieur.

Elektronica is destijds aangeschaft om de thuiswerkplek in te richten en bij gebrek aan vakantie hebben Nederlanders aan hun huis geklust. Maar nu deze uitgaven reeds gedaan zijn, vallen deze categorieën ook terug. In april is al voorspeld dat de aankoop van dergelijke producten – veelal duurzame consumptiegoederen – wordt vervroegd, waardoor deze aankopen later in het jaar niet plaatsvinden. Dat lijkt inderdaad het geval te zijn, waardoor de consumptie jaar op jaar van duurzame goederen tijdens deze harde lockdown wellicht nog sterker terugvalt dan tijdens de intelligente lockdown.

Daar tegenover staat dat ondernemers zich hebben aangepast. De categorieën appearance en entertainment zijn in de week van 14 december minder ver terugvallen in vergelijking met de eerste week van de eerste lockdown. Ondernemers hebben in hun digitale infrastructuur geïnvesteerd en weten hun klanten beter te vinden via deze digitale kanalen. Dit kan een signaal zijn dat ondernemers uit deze categorieën weten te anticiperen op de nieuwe situatie. Dit pakt op den duur weer positief uit voor de consumptieve bestedingen.

Verschillen in de bestedingen tussen de lockdowns, bron: ABN AMRO

Terugval verwacht in het vierde kwartaal

Het is moeilijk om te onderscheiden of de daling in de consumptie slechts wordt veroorzaakt door de harde lockdown, of dat de effecten van een tweede ronde en de factor angst ook een rol spelen. De angst om besmet te raken waardoor mensen zichzelf isoleren en minder consumptie omdat een aanzienlijk deel van de bevolking ziek is, wegen mee. Daarnaast is sinds de eerste lockdown de werkloosheid opgelopen, waardoor consumenten minder te besteden hebben. Al met al wordt verwacht dat de dalende consumptie z’n tol eist in het vierde kwartaal van dit jaar. De verwachting is dat de Nederlandse economie in het vierde kwartaal met 2,7 procent kwartaal op kwartaal krimpt.

Foto: Unsplash

Tip: Wil jij de klantbeleving in jouw organisatie naar een hoger niveau tillen? Dan is de masterclass Customer Experience Strategie & Organisatie wat voor jou!

  • In 11 dagdelen ben je op de hoogte van de actuele trends en ontwikkelingen in customer experience.
  • Tijdens deze masterclass leer je hoe je de transformatie naar een klantgerichte organisatie aanpakt.

Lees meer over deze masterclass

Bron: CustomerTalk
0

Reacties

Logo CustomerTalk

Cookie-instellingen

CustomerTalk maakt gebruik van cookies voor een optimale gebruikerservaring.

Graag vragen wij je toestemming voor het plaatsen van deze cookies.

Accepteren Meer informatie