Naar inhoud

De langzaam veranderende privacy-perceptie van de Chinezen

Wanneer ik een lezing heb gegeven over Chinese apps en mobile payment, is de eerste vraag die uit de zaal komt altijd dezelfde: “Maar hoe zit dat dan met privacy?” Ik leg vervolgens uit dat in China privacy veel minder gevoelig ligt dan in het Westen. Niet alleen zijn Chinezen van oudsher gewend dat de staat heel veel informatie over hen verzamelt, ze leveren echter ook graag een stukje privacy in aan internetbedrijven voor al het gemak dat de apps hen bieden. Tenminste… tot voor kort.

Ik hoop dat er geen Chinezen zijn die me het antwoord ernstig kwalijk nemen. Want dat overkwam Robin Li, de chief executive officer van Baidu, namelijk wel toen hij in maart iets vergelijkbaars zei: “Ik denk dat Chinezen meer open zijn en minder gevoelig met betrekking tot hun privacy. Als ze hun privacy moeten inleveren voor gemak, veiligheid of efficiency, doen ze dat in veel gevallen.” De opmerking zorgde voor nogal wat ophef onder Chinese internetgebruikers. Sina Weibo hield een poll over Li’s stelling en binnen enkele uren hadden meer dan 10.000 mensen gestemd: 86 procent van hen is het niet met Li eens.

‘A’ zeggen maar…

Nu kunnen Chinezen wel verontwaardigd zijn over de uitspraken van Robin Li, maar wat laat hun gedrag zien? Verschillende studies hebben de afgelopen jaren aangegeven dat de bezorgdheid om privacy-schending bij Chinese consumenten ver onder het wereldwijde gemiddelde ligt.

  • Uit een onderzoek van Boston Consulting Group uit 2013 is gebleken dat slechts de helft van de Chinezen van mening is dat je online voorzichtig met persoonlijke gegevens dient om te gaan, terwijl buiten China driekwart van de respondenten het met die stelling eens was.
  • Een ander onderzoek van Harvard Business Review heeft aangetoond aan dat Chinezen minder geld uitgeven aan tools om hun gegevens van ID- en creditcards te beschermen dan inwoners van de Verenigde Staten van Amerika, Groot-Brittannië en Duitsland.
  • China Youth Daily heeft gerapporteerd dat 60 procent van de smartphone-gebruikers toestaat dat persoonlijke gegevens met derde partijen worden gedeeld.
  • In juni 2018 heeft Experian het rapport 'Consumer Insights 2018' gepubliceerd waarin Chinese consumenten worden bestempeld als digital voyagers die gemak zwaarder laten wegen dan potentiële frauderisico’s. Met 94 procent zijn het de Chinezen die het meest waarschijnlijk akkoord gaan met het delen en hergebruik van persoonsgegevens door bedrijven.

Individualisme versus collectivisme

Op het eerste gezicht lijkt het er dus inderdaad op dat het privacy-vraagstuk minder speelt bij Chinezen. Volgens Luisa Tam van de South China Morning Post wordt het verschil in privacy-perceptie tussen ons en onder andere Chinezen veroorzaakt door cultuurverschillen. Wij hechten grote waarde aan individualisme en het al dan niet vrijgeven van privacy zou een manier zijn om onze relatie met anderen te beheren; het helpt ons om grenzen te bepalen. In het collectivisme van de Chinese cultuur zijn die persoonlijke ruimte en grenzen niet of nauwelijks aanwezig. Veel westerlingen die China bezoeken, zijn verbaasd door de persoonlijke vragen die ze krijgen over thema’s als inkomen, leeftijd en relaties.

Respect voor privacy is volgens Tam ook gebaseerd op vertrouwen. Aangezien vertrouwen nagenoeg ontbreekt in de Chinese samenleving wordt privacy vaak niet gegeven. Het Chinese woord voor privacy – yin si – betekent zelfs letterlijk ‘persoonlijke geheimen’. Dus kan nogal wat negatieve connotaties hebben. Het verschil in grenzen is herkenbaar. Ik heb mijn eigen vrouw, een Chinese, wel eens uit moeten leggen dat je niet zomaar in de boekenkasten kunt gaan rondneuzen of het huis kunt verkennen als we bij mensen op bezoek zijn die we nog niet heel erg goed kennen.

Bewustwording

Of Richard Li en ik nu gelijk hadden of niet, het is duidelijk dat de aandacht voor privacy aan het toenemen is in China.

  • In 2017 is uit een onderzoek van de Beijing Youth Daily gebleken dat het lekken van persoonlijke data de grootste zorg van consumenten was. 70 procent van de respondenten gelooft dat internetbedrijven hun data lekken.
  • In een recent onderzoek van CCTV en Tencent heeft 76,3 procent van de respondenten aangegeven zich zorgen te maken over de invloed van artificial intelligence op hun privacy.
  • Een onderzoek van Sina Finance onder 100.000 Weibo-gebruikers heeft tot de conclusie geleid dat 86 procent van de respondenten aangeeft dat er geen inbreuk mag worden gemaakt op de privacy en dat 50 procent inbreuk een ernstig probleem acht.
  • In het ‘China Social Media Impact Report 2017’ heeft Kantar gerapporteerd dat 43 procent van de respondenten zich zorgen maakt over de online privacy.

Opmerkelijk is daarbij dat men zich niet zozeer zorgen maakt over de data die de overheid verzamelen, maar vooral over wat de bedrijven allemaal met gegevens doen. En om eerlijk te zijn, hebben ze daar alle reden toe. Mensen die China regelmatig bezoeken en een Chinees telefoonnummer gebruiken, weten dat je bij zo’n nummer ook een stroom aan sms-spam en ongevraagde telefoontjes van onder andere. onroerendgoedhandelaren cadeau krijgt.

De China Internet Association heeft in 2016 berekend dat Chinezen per week gemiddeld 20,6 sms-spamberichten ontvangen en 21,3 keer telefonisch worden lastiggevallen. Hackers infecteren websites met codes die persoonlijke gegevens opvangen en verkopen deze via bemiddelaars door aan marketeers, oplichters, geldschieters, onderwijs- en zorginstellingen voor bedragen vanaf een halve renminbi, zo’n 7 eurocent, per contact.

Volgens een rapport van de Internet Society of China zijn van meer dan 80 procent van de Chinese internetgebruikers wel eens persoonlijke data gelekt. En er zijn de laatste tijd nogal wat schandalen rondom internetbedrijven geweest. Een kleine greep:

  • Selfie-app Meitu is vorig jaar in het nieuws gekomen toen bleek dat de app de locatie van gebruikers registreerde en geluidsinstellingen aanpaste. Zaken die absoluut onnodig zijn voor een selfie-app.
  • Ook twee Baidu-apps, het Tieba-forum en videoapp iQiyi, bleken in maart 2018 gebruik te maken van functies van de telefoons van gebruikers die niet nodig waren voor de apps. Uit een test is ook gebleken dat 2 van de 10 populairste Chinese apps niet om toestemmingen vragen bij installatie en dat er 5 niet werken wanneer toegang tot persoonlijke data geweigerd wordt.
  • In maart is Apple ervan beschuldigd dat een van haar medewerkers in China na een meningsverschil heeft ingebroken in het iCloud-account van een klant en heeft gedreigd diens persoonlijke data te lekken.
  • Een jaar geleden is Apple ook al negatief in het nieuws gekomen toen 20 van haar Chinese medewerkers zijn gearresteerd voor het doorverkopen van gegevens van iPhone-gebruikers.
  • In 2016 heeft de Chinese politie meer dan 5.000 personen gearresteerd voor diefstal van persoonlijke data. Bij 450 van de gevallen betroffen het inside jobs, waarbij medewerkers van banken, telecombedrijven, koeriers en e-commercebedrijven data hebben gestolen en verkocht.
  • Qihoo 360-graden-livestream-app Waterdrop Livestream bleek in december 2017 beelden van beveiligingscamera’s, die gratis ter beschikking waren gesteld aan ondernemers, live uit te zenden op het internet, zonder dat de gefilmde personen ervan op de hoogte waren.
  • In april 2018 bleken data van gebruikers van maaltijdbezorgers Ele.me en Dianping op Tencent’s instant-messaging-app QQ te koop te zijn op de zwarte markt. De zaak kwam aan het rollen toen journalisten undercover gingen bij een telemarketingbureau. Het bedrijf gebruikte software om data uit bestelsystemen te filteren en ook koeriers van de bezorgdiensten bleken persoonsgegevens te verkopen.
  • In die zaak mag Dianping de schuld dan bij derden hebben neergelegd, in juli 2018 was het weer raak toen bleek dat WeChat-gebruikers konden zien welke restaurants hun vrienden bezocht hadden.
  • In juni 2018 was de reis-app Umetrip negatief in het nieuws omdat gebruikers de persoonlijke gegevens van medepassagiers op een vlucht konden inzien, een functie die Umetrip verdedigde als zijnde ‘sociale innovatie’.
  • De app van Paipaidai, een online leningsplatform, stuurt volgens een onderzoek van de provincie Guangdong contacten van een gebruiker door zonder diens toestemming.
  • CCTV deed in maart 2018 verslag van twee WiFi-apps die data verzamelden van alle WiFi-netwerken waar gebruikers eerder op zijn ingelogd. Zo kunnen andere gebruikers bijvoorbeeld gebruikmaken van private WiFi-netwerken bij mensen thuis.
  • Ant Financial, de Alibaba-spin-off achter Alipay, kreeg door de centrale bank in april 2018 een – relatief kleine – boete opgelegd vanwege onder andere gebrekkige bescherming van persoonsgegevens.
  • Een app van Ant Financial, waarmee gebruikers in januari 2018 een rapportje op konden vragen over hun bestedingspatroon in het voorafgaande jaar, bleek gepaard te gaan met een automatische opt-in voor Sesame Credit, het kredietwaardigheidsysteem van het bedrijf, als men akkoord ging met de gebruikersvoorwaarden van het rapportje. In die voorwaarden stond ook dat Ant Financial het recht heeft de gegevens van de gebruikers te delen met derden en niet verantwoordelijk is voor wat die partijen met de data doen. Het heeft geleid tot een stroom van klachten, waarna Ant Financial haar excuses heeft aangeboden en de beslissing voor het opnemen van de opt-in ‘extreem idioot’ genoemd.

Met deze zaken, die Alilaba en Ant Financial in verlegenheid hebben gebracht, is het des te gênanter dat Jack Ma in 2018 april Facebook naar aanleiding van het schandaal rondom Cambridge Analytica-publiekelijk heeft geadviseerd om haar privacy-problemen op te lossen. Ma voegde eraan toe: ”De belangrijkste oplossing is het respecteren van data, veiligheid en privacy.”

Chatberichten lezen

Een uitspraak van Li Shufu, de CEO van autofabrikant Geely Holding Group, heeft ook het nodige stof doen opwaaien toen hij tijdens een congres zei dat Tencent’s Pony Ma “waarschijnlijk iedere dag onze berichten leest”. Tencent, het bedrijf achter het populaire WeChat, is snel met een reactie gekomen, waarin het verklaart de chatberichten van gebruikers niet op te slaan of te gebruiken voor data-analyses.

Maar dit strookt niet met de bekende eis van de overheid dat internetbedrijven chatgegevens 6 maanden dienen te bewaren en over te dragen als daarom gevraagd wordt. Het strookt ook niet met het veelvuldig verdwijnen van gevoelige chatberichten in individuele gesprekken. Chatberichten kunnen sinds enige tijd zelfs voorgedragen worden als bewijs in rechtszaken. Zo liet de anti-corruptietoezichthouder van Chaohu in maart 2018 weten 63 overheidsambtenaren te hebben bestraft na het verkrijgen van verwijderde chatberichten. Waar zouden die dan vandaan komen?

In een recent onderzoek van Ranking Digital Rights is Tencent in een rangschikking naar transparantie en respect voor de privacy van gebruikers als 11e van 12 onderzochte internetbedrijven uit de bus gekomen. Pony Ma’s bedrijf scoort 32 procent op privacy in dat onderzoek. Baidu bungelt onderaan de lijst met 23 procent. Ter vergelijking, zelfs Facebook scoort 49 procent en Google zelfs 63 procent. Positief in het onderzoek is wel dat de score van Tencent en Baidu verbeterd is ten opzichte van 2017, maar dat geldt voor vrijwel alle onderzochte bedrijven…

Overheid

Er is dus veel aan te merken op de streken van China’s internetbedrijven. Maar een organisatie die bekend staat om het verzamelen van persoonlijke gegevens is natuurlijk de Chinese overheid. In het verleden had elke burger in het overheidsarchief een dang an, een envelop met alle persoonlijke informatie, welke nu plaatsmaakt voor digitale alternatieven. In Xinjiang wordt door politie DNA verzameld en spyware op telefoons geïnstalleerd. Er zijn plannen om door het land meer dan 600 miljoen beveiligingscamera’s op te hangen. Internetbedrijven moeten, indien gevraagd, persoonlijke data delen met de overheid en zelfs Apple laat, om te voldoen aan China’s cybersecurity-wetgeving, data van Chinese iCloud-gebruikers opslaan op Chinese servers. En dan is er nog het veelbesproken sociale kredietsysteem.

Dezelfde Cyber Security-wet is echter ook een verbetering voor de bescherming van de privacy, aangezien het vereist dat dataverzameling legaal, gerechtvaardigd en noodzakelijk dient te zijn. De nieuwe regelgeving van dit jaar heeft daaraan toegevoegd dat dataverzameling minimaal en beperkt in tijd en gebruiksvormen dient te zijn. Nu zijn dit natuurlijk wel grenzen die met name van toepassing zijn op de private sector en minder op de overheid. Het is opmerkelijk dat de houdingen van westerse en Chinese burgers bijna tegenovergesteld zijn. Wij maken ons zorgen over dataverzameling door de overheid, maar veel minder over wat internetbedrijven doen met onze gegevens. Want hoeveel mensen zijn daadwerkelijk gestopt met Facebook? Chinezen maken zich minder zorgen over dataverzameling door de overheid, maar des te meer over wat internetbedrijven uitspoken.

Tentoonstelling

China heeft nog een lange weg te gaan, zowel inzake bescherming van de consument als met betrekking tot het besef bij diezelfde consument over de gevaren en manieren om zich te beschermen, maar er zit zeker beweging in.

In april 2018 heeft bedacht de kunstenaar Deng Yufeng een stunt: hij kocht op de zwarte markt voor 1 cent per persoon persoonsgegevens van 346.000 inwoners van de stad Wuhan en hing die op in een tentoonstelling. Vervolgens liet hij aan ruim 300.000 van deze personen een sms’je versturen met de vraag of ze hun persoonlijke gegevens wilden komen bekijken. De gegevens betroffen niet alleen contactgegevens, maar ook allerlei online aankopen. Het doel is geweest mensen bewust te maken van de grootschalige datalekken en illegale handel in hun gegevens in het tijdperk van big data. De autoriteiten hebben het hem echter niet in dank afgenomen. Ze hebben de tentoonstelling al na twee dagen gesloten en een onderzoek ingesteld naar Deng Yufeng. De aanklacht? Schending van de privacy.

Een tweet van parodie-account The Relevant Organs

De auteur deed als marketingconsultant twee jaar (2011-2013) vrijwilligerswerk voor goede doelen in Xi’an, China. Naast zijn reguliere werk als CRM-specialist geeft Ed Sander lezingen, colleges en workshops voor ChinaTalk en schrijft hij artikelen over onder andere social media, e-commerce, consumentengedrag en innovatie in China. Bezoek de website ChinaTalk voor zijn gratis e-books en video’s van lezingen en colleges.

Bron: CustomerTalk
0

Reacties

Logo CustomerTalk

Cookie-instellingen

CustomerTalk maakt gebruik van cookies voor een optimale gebruikerservaring.

Graag vragen wij je toestemming voor het plaatsen van deze cookies.

Accepteren Meer informatie