Naar inhoud

De relatie met klanten en leveranciers is juist nu cruciaal

Het coronavirus raakt wereldwijd iedere onderneming. Met name voor internationaal opererende bedrijven is de onzekerheid groot. Welke klanten en leveranciers leveren nu of op korte termijn problemen op als het virus zich verder verspreidt? Over één direct gevolg van de pandemie bestaat niet of nauwelijks twijfel: dit jaar komt de economie in een recessie terecht. Hoe snel organisaties uit die dip komen, hangt onder andere af van de veerkracht van hun supply chains.

COVID-19 heeft impact op vrijwel elke supply chain. Autofabrikanten leggen noodgedwongen hun productielijnen stil, onder meer wegens een gebrek aan onderdelen. Consumenten reduceren hun bezoek aan fysieke winkels, waardoor sommige non-foodretailers hun deuren niet eens meer openen. De gevolgen van stagnaties in de aanvoer van onderdelen en de uitval van de vraag van consumenten zijn merkbaar van begin tot eind in de lange, vaak internationale en complexe toeleveringsketens die zorgen voor bevoorrading van fabrieken en winkels.

De weinige supply chains die de vraag uit de markt zien stijgen, kampen eveneens met grote problemen. De vraag naar medische producten zoals mondkapjes is zo groot, dat fabrieken moeite hebben met opschalen. Controlemechanismes werken niet meer, waardoor de markt wordt overspoeld met producten van inferieure kwaliteit. En sinds veel Europese landen half maart 2020 beperkingen hebben opgelegd aan het openbaar leven, hebben supermarkten grote problemen om hun schappen te vullen. Pakketvervoerders moeten zich ondertussen nog steeds maximaal inspannen om het groeiende aantal internetbestellingen af te leveren.

Vier economische scenario’s

De grote vraag is hoe groot de impact op de supply chains is. Is de crisis tijdelijk en hebben de toeleveringsketens voldoende veerkracht om weer op eigen kracht te herstellen? Of raken de ketens langdurig ontwricht door de gevolgen van de crisis?

Het Centraal Planbureau (CPB) heeft vier scenario’s geschetst die helpen om antwoord te geven op deze vragen. Deze scenario’s laten zien wat de mogelijke impact van het coronavirus op de Nederlandse economie is, afhankelijk van de duur van de contactbeperkingen en de doorwerking in de wereldwijde economie. De vier scenario’s zijn in het kort:

1. Snel herstel van de economie

De contactbeperkingen worden na drie maanden opgeheven. Omdat het bedrijfsleven dankzij de steunpakket van de overheid zijn productiecapaciteit op peil weet te houden, kan de economie zich snel herstellen. De economie krimpt met 1,2 procent in 2020, maar groeit weer in 2021 met 3,5 procent.

2. De wereldhandel zakt in

De contactbeperkingen duren zes maanden. Dat is voor veel bedrijven te lang om ongeschonden uit de crisis te komen. De economie krimpt in 2020 met 5,0 procent, maar groeit weer in 2021 met 3,8 procent.

3. De wereldeconomie raakt in problemen

De contactbeperkingen duren zes maanden, maar de ontwrichting van de wereldwijde economie is groot. Een langdurige recessie met grootschalige ontslagen is het gevolg. De economie krimpt in 2020 met 7,7 procent en groeit in 2021 met 2,0 procent.

4. Een langdurige recessie

De contactbeperkingen duren twaalf maanden. Wereldwijd is de impact groot. De recessie houdt aan, de werkloosheid loopt op. De economie krimpt met 7,3 procent in 2020 en met 2,7 procent in 2021. Herstel blijft volgend jaar uit.

Wie de vier scenario’s vergelijkt, ziet dat één conclusie vaststaat: een economische recessie is onafwendbaar. Onduidelijk blijft hoelang de recessie duurt en hoe snel de economie zich daarvan kan herstellen.

Ontwrichting van supply chains

Het herstel van de economie is voor een belangrijk deel afhankelijk van de veerkracht van de supply chains van bedrijven. Als de lange, internationale, complexe toeleveringsketens in grote mate ontwricht raken, duurt het langer voordat ondernemingen zich kunnen herstellen. Deze tekenen van ontwrichting zijn nu zichtbaar in de ketens:

1. Voorraadproblemen

Toen in januari 2020 China grotendeels op slot ging, zagen veel bedrijven hun voorraden in gevaar komen door stagnerende leveringen uit dat land. De snelgroeiende retailer Action startte al snel een onderzoek naar de mogelijkheid om uit te wijken naar leveranciers in andere landen.

Toen twee maanden later het Europese continent in alle hevigheid werd getroffen, verschoof de aandacht naar de problemen dichter bij huis. Omdat sommige landen hun grenzen sloten voor personenverkeer en grenscontroles instelden, ontstonden grote vertragingen aan de grenzen in Europa. De vraag is hoelang de beperkingen duren. Als die net als in China beperkt blijven en ondernemingen in binnen- en buitenland ongeschonden uit de strijd komen, kunnen organisaties hun voorraden weer snel opbouwen.

De zorgsector kampte met tekorten door een exponentieel stijgende vraag naar medische hulpmiddelen zoals mondkapjes en beademingsapparaten. Overheden concurreren met elkaar om de beperkte aantallen die op de wereldmarkt beschikbaar komen.

2. Productieproblemen

Veel bedrijven hebben hun productie verlaagd of zelfs helemaal stilgelegd. Soms omdat ze daartoe door de overheid zijn gedwongen, maar vaak ook door stagnaties in de aanvoer van grondstoffen en onderdelen. Enkele ondernemingen die de problemen zagen aankomen, zijn erin geslaagd om op tijd extra voorraden op te bouwen zodat ze langer konden blijven produceren. De vraag is hoe zinvol dat is geweest als vervolgens de vraag uit de markt inzakt.

Wanneer deze productiebedrijven weer op volle kracht kunnen draaien, is niet alleen afhankelijk van het herstel in de marktvraag maar ook van de ontwikkeling van de pandemie. Eerdere disrupties zoals de kernramp in Fukushima en de tsunami in Thailand hebben laten zien dat de supply chains in sommige sectoren sterk afhankelijk zijn van gespecialiseerde tweede- of derdelijns leveranciers uit deze gebieden. Als nu ook weer gebieden met gespecialiseerde ondernemingen door het coronavirus langdurig op slot gaan, kan dat grote consequenties hebben voor sommige supply chains.

3. Stijgende kosten

Een gevolg van de coronacrisis is de stijging van met name transportkosten. Het containervervoer over zee is ontwricht doordat lange tijd geen containerschepen uit China zijn vertrokken. Daarnaast kampt dat land met een tekort aan containers vanwege de onbalans in het laden en lossen van containers.

De luchtvrachtkosten zijn flink gestegen vanwege het gebrek aan luchtvrachtcapaciteit. Het merendeel van de luchtvrachtzendingen gaat mee in de romp van passagiersvliegtuigen, maar die zijn grotendeels uitgevallen. De verwachting is dat niet iedereen na het opheffen van de contactbeperkingen meteen weer in het vliegtuig stapt, waardoor de luchtvrachtcapaciteit voor langere tijd beperkt is.

Ook andere factoren dragen bij aan de stijging van kosten. Denk aan schadeclaims van klanten die geen leveringen ontvangen. En wat is de impact van het coronavirus op bijvoorbeeld de import- en exporttarieven?

Steunmaatregelen en beschermingsconstructies

Wat kunnen bedrijven zelf doen om de negatieve gevolgen van het coronavirus te beperken? Bovenal kunnen ze ervoor zorgen dat ze deze periode met contactbeperkingen zo goed mogelijk doorstaan, onder meer door gebruik te maken van de steun die de overheid biedt. Wie erin slaagt zijn organisatie en productieapparaat op peil te houden, is straks het beste gepositioneerd als de economie zich weer herstelt.

De overheid biedt voor internationaal opererende bedrijven verschillende steunpakketten:

1. Steunpakket voor Nederlandse exporteurs

Nederlandse bedrijven die exporteren, lopen nu een extra groot risico dat hun buitenlandse handelspartners niet aan hun financiële verplichtingen kunnen voldoen. De overheid heeft daarom een tijdelijke maatregelen voor exportkredietverzekeringen genomen. Zo kan de export naar hoge-inkomenslanden momenteel ook worden verzekerd met een kortlopend krediet van maximaal twee jaar. Daarnaast vallen meer landen onder de regeling voor exportkredietverzekeringen en zijn de plafonds per land verruimd. Verder worden goedkeuringsprocessen versneld.

2. Tegemoetkoming van Nederlandse douane

Ondernemingen die moeite hebben om hun betalingsverplichtingen op grond van douaneregelgeving te voldoen en niet alle formaliteiten kunnen naleven, kunnen rekenen op begrip van de douane. Bedrijven die niet aan de wettelijke termijnen kunnen voldoen, hoeven niet bang te zijn voor consequenties van de douane. Op verzoek kunnen bedrijven uitstel van betaling krijgen. De douane legt minder snel boetes op.

3. Tegemoetkoming in loonkosten

Exporterende organisaties kunnen net als alle andere bedrijven natuurlijk gebruik maken van de Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid (NOW). Deze regeling vervangt de regeling Werktijdverkorting (Wtv) die op 17 maart 2020 is stopgezet. Ondernemingen kunnen de NOW aanvragen tot en met 31 mei 2020 en nieuwe regelingen zijn al aangekondigd.

4. Juridische bescherming

Ondernemingen kunnen gebruikmaken van juridische beschermingsmaatregelen. Ze kunnen zich beroepen op overmacht – force majeure – als dat in contracten met handelspartners is vastgelegd.

Naar een future-proof supply chain

Deze crisis bewijst bovenal dat het waardevol is om een continuïteitsplan te hebben. Bedrijven met zo’n plan hoeven in onverwachte crisissituaties niet eerst nog oplossingen te bedenken voor operationele problemen, maar kunnen direct schakelen. Daardoor kunnen ze niet alleen de impact van de crisis beperken, maar ook sneller weer opschalen als de recessie voorbij is.

Om de supply chains daadwerkelijk toekomstbestendig te maken, is het zaak dat ondernemingen hun inkoopstrategie tegen het licht te houden. Welke leveranciers zijn cruciaal? Hoe afhankelijk is de organisatie van de toeleveringsketen van die leveranciers? Het is een overweging waard om voor cruciale grondstoffen en componenten meerdere leveranciers te selecteren, het liefst uit verschillende regio’s.

Daarbij geldt dat hoe dichterbij de leveranciers zich bevinden, des te kleiner de risico’s zijn. Als gevolg van de coronacrisis neemt de belangstelling voor nearshoring en reshoring toe. Software voor supply chain network design helpt om efficiënte, maar toch robuuste, weerbare en veerkrachtige toeleveringsketens te ontwerpen met meer nadruk op lokale leveranciers. Software voor supply chain risk management biedt vervolgens de tools om de risico’s in die ketens te monitoren en te anticiperen op disrupties.

Wat voor inkoop geldt, geldt ook voor transport. Bedrijven die afhankelijk zijn van één vervoerder, hebben meteen een probleem als deze transporteur capaciteitsproblemen heeft. Multicarrier-software biedt ondernemingen toegang tot een netwerk met meerdere vervoerders. Software voor monitoring & alerting maakt het mogelijk om de ingeschakelde vervoerders op de voet te volgen, zodat verstoringen in de keten direct zichtbaar worden. Daarnaast kan het helpen om naast wegtransport ook andere modaliteiten in te schakelen zoals het spoor of de binnenvaart, die geen last hebben van vertragingen aan grenzen. Multimodale vervoersnetwerken zorgen voor verdere spreiding van de risico’s.

Bovendien dienen we de relaties met partners in de keten te versterken. Het internationale handelsverkeer steunt in belangrijke mate op langdurige samenwerkingsverbanden met leveranciers, vervoerders en andere ketenpartners. Bedrijven die in januari van dit jaar na felle onderhandelingen een fikse korting op hun inkooptarieven hebben bedongen, merken nu dat ze lager in de pikorde staan als hun leverancier gedwongen wordt om keuzes te maken als het gaat om allocatie van voorraden of productiecapaciteit. Het is nooit te laat om de banden met handelspartners te versterken.

Al vanaf het begin van de crisis is een stijging zichtbaar in de behoefte aan informatie waarmee bedrijven hun supply chains toekomstbestendiger kunnen maken. Nu we zo’n acht weken verder zijn na de eerste maatregelen van de overheid om de verspreiding van het coronavirus in te dammen, zien we dat ondernemingen ook echt tot actie over gaan. Dat is voor ons een duidelijk signaal dat het bedrijfsleven strijdlustig is en zich zelfs tijdens de piek van deze crisis al richt op een sterkere positie binnen het toekomstige internationale speelveld.

Richard Groenendijk is general manager van softwarebedrijf AEB Nederland.

Tip: Wil jij jouw organisatie succesvol door de digitale transformatie leiden? Dan is de post-master-opleiding Digitale Transformatie & Leiderschap wat voor jou!

  • In 4 tot 5 maanden leer je alle ins & outs van de digitale transformatie en hoe jij jouw organisatie meeneemt in de hele transitie.
  • Naast de opleiding stel je een plan op voor de digitale transformatie van je eigen organisatie, getoetst door professionals uit de praktijk.
Lees meer over deze opleiding ►
Bron: CustomerTalk
0

Reacties

Logo CustomerTalk

Cookie-instellingen

CustomerTalk maakt gebruik van cookies voor een optimale gebruikerservaring.

Graag vragen wij je toestemming voor het plaatsen van deze cookies.

Accepteren Meer informatie