Naar inhoud

Silicon Valley kopieert tegenwoordig de Chinese technologie

Ondertussen is het bijna een decennium geleden dat ik voor twee jaar richting China vertrok om daar als vrijwilliger in de rol van marketingconsultant ondersteuning te bieden aan een aantal niet-gouvernementele organisaties in Xi’an. In Nederland was ik actief geweest met het opzetten van marketingcampagnes waarbij een goede mix van online advertising en social media gebruikt werd. Dat adverteren kon ik echter wel uit mijn hoofd zetten bij de wervingscampagnes voor donateurs en vrijwilligers, want het budget was er simpelweg niet.

Daarom startte ik al snel met me te verdiepen in de mogelijkheden van social media en het aantrekken van volgers voor m’n opdrachtgever. Ik liep daarbij weldra tegen het probleem aan dat de in het Westen gangbare platforms – zoals Facebook, YouTube en Twitter – een paar jaar daarvoor geblokkeerd waren in China, als onderdeel van de censuurmechanismen die wij kennen als The Great Firewall.

Digitale innovatie in China

Het betekende dat ons team gebruik moest maken van Chinese social media. Bij een van de projecten bouwden we zelfs twee architecturen, waarbij we de buitenlandse donateurs konden benaderen via e-mail en de gangbare westerse platforms. Voor China bouwden we een Chinese website – met alle administratieve rompslomp die daarbij hoorde – plus een mix van Chinese social media: de microblogs Sina Weibo en de concurrent Tencent Weibo die inmiddels ter ziele is, Facebook-kloon RenRen, videosite Youku, het redelijk unieke culturele platform Douban, QQ Messenger en het bijbehorende sociale netwerk QZone, zoekmachineoptimalisatie voor Baidu en de destijds nieuwe chat-app WeChat.

Aanvankelijk schaamteloze kopieën

Om eerlijk te zijn, ik was niet heel erg onder de indruk van die Chinese platforms. De meeste netwerken waren op het eerste gezicht voor mij schaamteloze kopieën van bijvoorbeeld Facebook, Twitter, YouTube en MSN Messenger. RenRen leek zelfs zo sterk op Facebook, dat het was alsof iemand de site van Mark Zuckerberg snel even door Google Translate had gehaald en het logo had vervangen.

Hoewel geïnspireerd door de Canadese chat-app Kik leek WeChat in z’n eerste versie ook sterk op WhatsApp, dat niet lang daarvoor in de Verenigde Staten van Amerika gelanceerd was en tijdens mijn verblijf in China ook in Nederland populair werd. Later zou WeChat het idee van Talkbox – een app uit Hongkong die gebruikers elkaar spraakberichten liet sturen – overnemen. Dat was namelijk veel gemakkelijker dan Chinese tekens invoeren op een smartphone. Al met al niet heel veel om over naar huis te schrijven. En dat deed ik dan ook nog niet in 2011…

Demonstratie van een WeChat-keyboard en een spraakinterface voor chat

Toevoeging van nieuwe functionaliteiten

In 2012 begon daar snel verandering in te komen. Ik zag hoe microblog Sina Weibo in rap tempo nieuwe functionaliteiten ontwikkelde die gebruikers veel meer mogelijkheden bood om multimediacontent te delen in plaats van enkel berichtjes van 140 karakters te kunnen sturen. Overigens moet daarbij aangetekend worden dat 140 Chinese karakters al een heel verhaal vormen. Een Chinees karakter is namelijk geen letter, maar een woord of deelwoord.

Ook WeChat begon in rap tempo nieuwe functionaliteit toe te voegen. Zo opende het official accounts die door bloggers gebruikt konden worden, maar die onder merken ook al vlug een populair middel werden om te communiceren met hun volgers. QR-codes, die het gemakkelijk maakten zo’n official account te volgen, verschenen overal in het dagelijkse leven. In 2012 schreef ik m’n eerste artikel over WeChat voor CustomerTalk.

WeChat als een echte game changer

In 2013 keerde ik terug naar Nederland. Maar ik was inmiddels zo gefascineerd door de razendsnelle innovatieve ontwikkelingen die WeChat en andere apps ondergingen, dat ik het nauwgezet bleef volgen en er over bleef schrijven. In 2014 werd duidelijk dat WeChat een echte game changer was, toen het mobiel betalen integreerde in de app, strategische partnerships aanging met diverse Chinese start-ups als taxi-app Didi en die een prominente plek gaf in de mobile wallet van de app.

De ontwikkelingen gingen zo snel dat het aantal nieuwe functionaliteiten bijna niet bij te houden was in de jaren die volgden. WeChat groeide uit tot een superapp met een eigen ecosysteem. Hevige concurrentie met Alibaba resulteerde er uiteindelijk in dat met de uitbreiding van de functionaliteiten in de betaalapp Alipay een tweede superapp en ecosysteem ontstond. Ook Meituan Dianping – oorspronkelijk twee apps voor group buying en restaurantrecensies – heeft de afgelopen jaren dusdanig veel mogelijkheden toegevoegd, dat je kunt kunnen spreken van een derde superapp.

Een ware golf aan digitale innovaties

Ik prijs mezelf gelukkig om het begin van deze golf aan digitale innovaties te hebben meegemaakt en als gebruiker van WeChat en andere apps bij elk bezoek aan China al die nieuwigheden zelf uit te kunnen proberen. De snelheid van innovatie stond in scherp contrast met de situatie in Nederland. Na ruim twee jaar afwezig te zijn geweest, waren de OV-chipkaart, WhatsApp en gekleurde broeken eigenlijk de enige vernieuwingen die dat ik aantrof bij terugkomst.

Ik begon in de Benelux lezingen te geven over social media in China en WeChat in het bijzonder. De interesse bleef beperkt tot brancheorganisaties, evenementen op het gebied van handel met China en studenten die iets met China deden. Kennisnetwerk SMC050 was de eerste partij die me mijn verhaal liet vertellen voor een breder publiek. Mensen bleken gefascineerd. Ze leken echter toch vooral te denken: “Dat gaat snel daar, maar het blijft een ver-van-mijn-bed-show.”

Niemand zou die app gaan gebruiken. En eerlijk gezegd was daar ook geen enkele reden voor. Ik was ervan overtuigd dat WeChat geen succes zou worden in het Westen. De functionaliteit die de app zo’n meerwaarde gaf in China, was buiten dat land immers niet beschikbaar. Wel zag ik in 2016 mogelijkheden voor westerse apps om uit te groeien tot de WeChat van het Westen. Mijn verwachtingen zijn evenwel nog steeds niet uitgekomen.

Functionaliteiten in westerse apps uit China

Ik zie sinds enkele jaren wel steeds meer functionaliteiten in westerse apps en platforms verschijnen die in China al lange tijd gebruikt worden. Er is een nieuwe beweging ontstaan, waarbij in het Westen kopieën verschijnen van Chinese innovaties. De meeste mensen realiseren zich dat niet, omdat ze onvoldoende op de hoogte zijn van wat er in China gebeurt. Zij zien deze vernieuwingen als coole nieuwe functies op Snapchat, Instagram en Facebook.

China-watchers weten echter beter. Het schaamteloze kopieergedrag waar Silicon Valley juist China altijd van beschuldigde, is iets waar die regio zich nu zelf schuldig aan maakt. Of positiever gezegd, Silicon Valley durft eindelijk te leren van China. Ik heb deze video gemonteerd om je een idee te geven van wat het Westen geleerd heeft van China. Spoel eventueel door naar 9 minuten voor de voorbeelden.

Het tijdperk van het kopiëren van China is begonnen

Bewustwording digitale innovatie in China

Met deze uiteenzetting beoog ik – net als met de lezingen die ik door de jaren heen gegeven heb – een stuk bewustwording over digitale innovatie in China te creëren. Want het is inmiddels echt zo, dat een groot aantal creatieve ideeën uit het Oosten komt. Of westerse ideeën worden daar verbeterd en doorontwikkeld, in een zwaar competitieve maatschappij, waarin innoveren in de private sector een randvoorwaarde voor overleven is.

Messaging-apps hebben de toekomst

David Morcus van Facebook had in 2015 al door dat messaging-apps de toekomst hadden. Het is daarom ook niet zo vreemd dat hij het haperende Libra-project, Facebook’s digitale betaalsysteem, nu leidt. Zoals ik enkele jaren geleden voorspelde, is het met name Facebook dat steeds meer Chinese ideeën kopieert, na zelf eerst in 2009 volledig gekloond te zijn door RenRen. Maar het tempo waarin het gebeurt, ligt voor Chinese begrippen zeer laag. Dat is waarschijnlijk deels te verklaren door het feit dat een app als WeChat vooral één markt bewerkt, terwijl Facebook voor een functionaliteit als betalingen rekening moet houden met allerlei regelgevingen in markten wereldwijd. En dan hebben we het nog niet eens over de privacywetgevingen.

Introducties van minimum viable products

In China wordt digitale technologie daarnaast op een andere manier ontwikkeld en uitgerold. Testen van een nieuw product gebeurt in China vaak door klanten in hun dagelijkse leven. Omwille van de vereiste snelheid in het speelveld vol concurrenten wordt er vaak vlug overgegaan tot een introductie van een minimal viable product en worden de kinderziektes er later wel uitgehaald. Testen gebeurt in het Westen veel meer door ontwikkelaars voordat een technologie überhaupt uitgerold wordt, mede omdat consumenten in West-Europa en de VS een veel hoger verwachtingspatroon hebben van nieuwigheden.

Chinees kopieergedrag inmiddels gekopieerd

Maar het is inmiddels niet alleen WeChat dat flink gekopieerd wordt door Facebook. Tijdens de hoorzitting van het Huis van Afgevaardigden eind juli 2020 is Mark Zuckerberg nog doorgezaagd over het kopieergedrag van Facebook. “We hebben zeker functionaliteiten overgenomen die andere partijen hebben geïntroduceerd”, moest hij toegeven. In de video is te zien hoe Facebook uit bezorgdheid over de groeiende populariteit van TikTok de short-video-app Lasso introduceerde. De app flopte en de Facebook-topman probeert het momenteeel opnieuw met Reels, een short-video-app die is geïntegreerd in Instagram.

Veel innovaties komen inmiddels uit China

Kortom, er is volop bewijs dat veel innovatie inmiddels ook uit het Oosten komt en door het Westen gekopieerd wordt. Dit gebeurt net zoals in het Oosten door het doorvoeren van verbeteringen door naar andermans ideeën te gebruiken. Zo was TikTok – evenals de Chinese variant Douyin – oorspronkelijk ook geïnspireerd op westerse apps. Het is daarom zeker de moeite waard om goed op de hoogte te blijven van wat er in China op dat gebied gebeurt.

Misschien heb je in het dagelijkse leven niets met China en wellicht gebruik je ook in de toekomst nooit een Chinese app. De meeste Chinese apps zijn überhaupt niet erg geschikt voor de internationale markt en we hebben gezien tegen welke problemen een app als TikTok aanloopt. Maar een blik op het Oosten geeft je wel een inkijk in de potentiële toekomst van je eigen digitale omgeving. Bovendien kan het een inspiratiebron voor nieuwe ideeën zijn. En wie wil er nou niet graag in een toekomst kijken waar je op kunt anticiperen?

Ed Sander heeft als marketingconsultant twee jaar (2011-2013) vrijwilligerswerk gedaan voor goede doelen in Xi’an, China. Hij geeft lezingen, colleges en workshops voor ChinaTalk en schrijft artikelen over digitale innovatie in China. Een aantal keer per jaar begeleidt Ed Sander ondernemers op studie- en inspiratiereizen naar China. Bezoek de website ChinaTalk voor gratis e-books en video’s van lezingen en colleges van deze bijzonder gewaardeerde China-tech-watcher.

Foto’s en afbeelding: Unsplash en Ed Sander

Tip: Presentaties over de actuele ontwikkelingen in China

  • Ed Sander en Jessica Sun verzorgen vanuit ChinaTalk op uiteenlopende niveaus presentaties over de actuele ontwikkelingen in China.
  • In de prestaties behandelen zij de cultuur, het consumentengedrag, het toerisme, de e-commerce & retail, de social media en de digitale innovaties in China.
Lees meer over deze presentaties ►
Bron: CustomerTalk
0

Reacties

Logo CustomerTalk

Cookie-instellingen

CustomerTalk maakt gebruik van cookies voor een optimale gebruikerservaring.

Graag vragen wij je toestemming voor het plaatsen van deze cookies.

Accepteren Meer informatie