Naar inhoud

Wantrouwen rondom beursgang Chinese bedrijven als Ant Group

Naar alle waarschijnlijkheid wordt de beurgang van Ant Group de grootste beursgang ooit. Deze Chinese onderneming is een spin-off van Alibaba, die voorheen luisterde naar de naam Ant Financial en daarvoor naar de benaming van haar belangrijkste applicatie Alipay. Het huidige recordbedrag – 29,4 miljard dollar – is eind 2019 binnengehaald door Saudi Aramco, een staatsbedrijf uit Saoedi-Arabië. Naar verluidt wil het Chinese handelsplatform 35 miljard dollar bijeengaren. De organisatie is echter gebouwd op wantrouwen – en onder een wantrouwend gesternte. Dat vind je al terug in de oorsprong van het bedrijf.


Wantrouwen in e-commerce: Alipay

Na eerst succesvol het wereldwijde sourcingplatform Alibaba te hebben gelanceerd, werd er tijdens de SARS-crisis in 2003 in het geheim gewerkt aan Taobao. Dit platform voor consumenten ging de strijd aan met eBay, dat kort daarvoor actief was geworden op de Chinese markt. Een probleem waar medeoprichter Jack Ma en z’n collega’s tegenaan liepen, was het diepgewortelde wantrouwen in de Chinese samenleving. Gebrek aan vertrouwen bij zowel kopers als verkopers zorgde ervoor dat er niet zomaar met elkaar gehandeld werd – zeker niet via een nieuw kanaal als het internet.

Voor de consumenten was het risico te groot om na betaling goederen van slechte kwaliteit, namaakartikelen of – nog erger – helemaal géén producten te ontvangen. De consumentenbescherming was – en is – in China niet zo ver ontwikkeld als in het Westen, dus het zou veelal betekenen dat men het geld kwijt zou zijn. Tegelijkertijd vertrouwden de verkopers er niet op dat de consumenten het geld zouden overmaken na ontvangst van het pakketje en wilden zonder voorafbetaling dus niets versturen.

Om deze impasse te doorbreken, ontwikkelde Alibaba een online betaalplatform genaamd Alipay. Op dat platform konden kopers en verkopers zonder deze belemmering handelen. Bij een aankoop betaalde de betreffende consument en werd het bedrag tijdelijk geparkeerd – escrow – bij Alipay. Na ontvangst en acceptatie van het pakket kon de koper de betaling vrijgeven. Bij het niet terugtrekken van de betaling binnen een bepaalde termijn, werd het bedrag overgemaakt naar de verkoper. Alipay was daarmee een van de succesfactoren van e-commerce in China. Tevens was deze optie een van de redenen dat eBay – dat niet tijdig beschikte over een vergelijkbare betaalmogelijkheid – uiteindelijk met de staart tussen de benen China verliet.

Alipay ontwikkelde zich – mede dankzij de beroerde alternatieven van de Chinese banken – tot het populairste betaalmiddel voor online shopping. In 2009 werd de mobiele app van Alipay gelanceerd. In 2013 integreerde Tencent zijn online betalingsplatform in de populaire chat-app WeChat en daarmee ontstond WeChat Pay. In het marketinggeweld van de oorlog van de rode enveloppen die daarna tussen Alipay en WeChat Pay ontstond, verloor Alipay uiteindelijk een flink marktaandeel aan Tencent: het daalde van 75 procent naar 55 procent. Alipay’s marktaandeel is sinds 2017 blijven schommelen rond die 55 procent, terwijl Tencent zo’n 40 procent van de markt in handen hield. Zo ontstond in de markt voor digitale en mobiele betalingen een duopolie.

Marktaandeel Alipay, We Chat Pay en andere partijen in China, bron: Analysis

Zowel Alipay als WeChat hebben zich in het afgelopen decennium ontwikkeld tot superapps met een uitgebreid ecosysteem. Diverse diensten van de Alibaba Group – zoals maaltijdbezorging door Ele.me, leenfietsen van Hellobike, reisplatform Fliggy en e-commerceplatform Taobao – zijn geïntegreerd in de app. WeChat, Alipay en inmiddels ook Meituan’s app vechten daarmee om de gunsten van de consumenten die vrijwel alle diensten en producten die zij in hun dagelijkse leven nodig hebben, kunnen aanschaffen via deze superapps.

Wantrouwen in Jack Ma: afsplitsing van Alipay

Even een stapje terug in de tijd. Toen bij Alibaba Group plannen ontstonden voor een Amerikaanse beursgang, besloot Jack Ma in 2011 Alipay af te splitsen van Alibaba Group. Zijn redenering was dat het onmogelijk was om Alipay mee te nemen als onderdeel van een Amerikaanse beursgang, aangezien de Chinese overheid geen buitenlandse investeringen in de Chinese financiële sector zou toestaan. Die beslissing is altijd erg controversieel geweest, vooral omdat hij het deed zonder overleg met Alibaba’s grote investeerders Yahoo en SoftBank. Het wordt hem tot op de dag van vandaag door veel mensen niet in dank afgenomen.

Tijdens een ask me anything-vragensessie in 2015 met de voormalige vice president van Alibaba Porter Erisma, die ook de film ‘Crocodile in the Yangtze’ maakte en het boek ’Alibaba’s World’ schreef, kreeg hij de vraag of er iets is dat hij over Alibaba of Jack Ma had willen schrijven, maar niet gedaan heeft. Zijn antwoord was:

“Weet je, iets dat ik zou willen toevoegen nu ik tijd heb om er over na te denken, betreft de Alipay-controverse. Ik geef in het boek aan dat ik dacht dat het destijds de juiste beslissing was om Alipay uit Alibaba Group te halen om het te beschermen tegen lokale regelgeving. Ik denk dat het Alipay heeft gered. Maar wat ik eraan wil toevoegen, is dat ik denk dat Alibaba – incluis Jack Ma – ook een oplossing moet bieden voor hoe het bedrijf is omgegaan met de aandelen die zijn overgedragen aan lokale aandeelhouders. Ik denk dat Jack Ma en de Alipay-aandeelhouders er alles aan moeten doen om de waarde van de Alipay-aandelen terug te geven aan de aandeelhouders van de Alibaba Group. Als dat door regelgeving te moeilijk wordt, moet het geld worden besteed aan een goed doel dat nuttig is voor de samenleving.”

Voorafgaand aan de beursgang van Alibaba Group in 2014 kwamen Yahoo en de onderneming tot een deal, waarbij Alibaba – inclusief de aandeelhouders – recht had op een aandeel in de opbrengst van Alipay. Alipay betaalde Alibaba daarbij een vergoeding voor bewezen diensten. Maar in 2018 kwam daar een einde aan, toen Alibaba Group een flink aandeel nam in Ant. Inmiddels bezit Alibaba Group ongeveer een derde van de aandelen in Ant Group. Dat is nogal merkwaardig, want Alibaba was deels eigendom van buitenlandse investeerders en die mochten toch niet investeren in China’s financiële sector?

Men blijft dus sceptisch over de redenering van Jack Ma. Maar het lijkt erop dat Porter Erisman toch een beetje krijgt waar hij op gehoopt had. Jack Ma heeft namelijk aangegeven zijn aandeel in Ant Group te willen terugbrengen tot 8,8 procent en 611 miljoen aan aandelen te doneren aan goede doelen. Wel houdt hij een aandeel van 50,52 procent in de stemrechten en daarmee volledige zeggenschap over Ant Group.

In 2014 werd de naam van het bedrijf veranderd van Alipay naar Ant Financial. Om het predicaat van FinTech-onderneming af te schudden en te benadrukken dat het bedrijf vooral technologische diensten levert aan andere financiële dienstverleners, werd de naam in mei 2020 nogmaals gewijzigd – dit keer in Ant Group.

Wantrouwen in kredietwaardigheid: Sesame Credit

Een belangrijk gemis in de Chinese markt waren leningen voor consumenten en kleine ondernemers. De staatsbanken beschikten over onvoldoende informatie over individuen om een betrouwbare inschatting te kunnen maken of een lening terugbetaald kon worden, zogenaamde credit scoring. Dit is een gangbare praktijk bij financiële instellingen. Op basis van een risicoprofiel wordt op deze manier bepaald of er een lening verstrekt kan worden en onder welke voorwaarden.

Ant beschikte over een enorme hoeveelheid data over de gebruikers van Alipay en dankzij de data-uitwisseling met Alibaba Group. Met deze gegevens kon het bedrijf, beter dan de banken, betrouwbare credit scoring uitvoeren. Die credit scoring wordt sinds 2015 ingezet onder de naam Sesame Credit – Zhima Xinyong – en gekoppeld aan de e-commerceplatformen van Alibaba. Hetgeen ontstond, was een kruising tussen een financiële credit rating en een loyaliteitsprogramma – zoals ik in 2016 beschreef – dat helaas nogal eens wordt verward met China’s sociaal kredietsysteem.

Op basis van je transacties binnen de ecosystemen van Alibaba en Ant geeft Sesame Credit je een score. Hoe hoger de score is, des te meer voordeeltjes zijn er te behalen binnen die ecosystemen – van daar dat je mag spreken van loyaliteitsprogramma’s – en is het makkelijker om een lening te krijgen, of te kopen op krediet – het zogeheten credit rating. Ant stimuleerde het gebruik van Sesame Credit door de gebruikers in staat te stellen de score met elkaar te delen – hetgeen veelvuldig gedaan werd als deze hoog genoeg was – en zelfs te publiceren op datingsites. Want mensen die op zoek zijn naar een partner, hebben behoefte aan vertrouwen in de financiële stabiliteit van hun potentiële partner.

Screenshots credit scoring Sesame Credit

De overheid vond overigens dat Sesame Credit wegens belangenverstrengeling geen volwaardig systeem had voor het bepalen van kredietwaardigheid. Wel zou Sesame Credit als een van de bronnen worden gebruikt voor een credit rating-systeem, dat in samenwerking met de Bank of China en een aantal andere dienstverleners – waaronder Tencent – werd opgezet onder de naam Baihang. In 2019 verschenen er echter berichten dat Ant en Tencent geen data wilden delen met Baihang.

Wantrouwen in beursgang van Chinese bedrijven

Het schandaal rondom Luckin Coffee – dat een groot deel van zijn omzet in 2019 verzonnen bleek te hebben en gebruikt had tijdens een aantal extra financieringsronden na eerder dat jaar in de Verenigde Staten van Amerika naar de beurs te zijn gegaan – heeft het imago van Chinese beursgangen geen goed gedaan. De aandelenkoers van het bedrijf, die op z’n hoogtepunt meer dan 50 dollar bedroeg, stortte in naar minder dan 3 dollar. Ook het onderwijsplatform GSX Techedu, Baidu’s videoplatform iQiyi en het nieuwsaggregatieplatform Qutoutiao – niet te verwarren met Bytedance’s Toutiao – werden het afgelopen jaar beschuldigd van frauduleuze praktijken.

De Amerikaanse autoriteiten hebben maatregelen aangekondigd om meer controles uit te kunnen oefenen op de boeken van Chinese bedrijven die in de Verenigde Staten de beurs op willen. Shanghai heeft echter sinds enige tijd een eigen beurs – Star Market – en Hongkong heeft z’n voorwaarden voor een beursgang aangepast. Daardoor wordt het voor Chinese bedrijven aantrekkelijker om binnen de eigen landsgrenzen de benodigde financiering binnen te halen. Door dit gegeven en de huidige vijandige houding van de VS richting China heeft Ant Group eieren voor z’n geld gekozen. De beursgang vindt dan ook in Shanghai en Hongkong plaats.

Dit is het eerste deel van een reeks artikelen over Ant Group.

Ed Sander heeft als marketingconsultant twee jaar (2011-2013) vrijwilligerswerk gedaan voor goede doelen in Xi’an, China. Hij geeft lezingen, colleges en workshops voor ChinaTalk en schrijft artikelen over digitale innovatie in China. Een aantal keer per jaar begeleidt Ed Sander ondernemers op studie- en inspiratiereizen naar China. Bezoek de website ChinaTalk voor gratis e-books en video’s van lezingen en colleges van deze bijzonder gewaardeerde China-tech-watcher.

Foto: Unsplash

Tip: Presentaties over de actuele ontwikkelingen in China

  • Ed Sander en Jessica Sun verzorgen vanuit ChinaTalk op uiteenlopende niveaus presentaties over de actuele ontwikkelingen in China.
  • In de prestaties behandelen zij de cultuur, het consumentengedrag, het toerisme, de e-commerce & retail, de social media en de digitale innovaties in China.
Lees meer over deze presentaties ►
Bron: CustomerTalk
0

Reacties

Logo CustomerTalk

Cookie-instellingen

CustomerTalk maakt gebruik van cookies voor een optimale gebruikerservaring.

Graag vragen wij je toestemming voor het plaatsen van deze cookies.

Accepteren Meer informatie