Naar inhoud

Futuristen kunnen juist nu relevant zijn voor de samenleving

The future is now. Dat adagium geldt in deze tijd – die uitdrukkelijk gedomineerd wordt door het coronavirus – meer dan ooit. De pandemie waarmee de hele wereld momenteel geconfronteerd wordt, is voor velen onder ons als volstrekte verrassing – in negatieve zin – gekomen. Toch zijn er twee bekende uitzonderingen. Zo waarschuwde viroloog Ab Osterhaus al in 2003 – ! – voor een voor de mens dodelijk virus afkomstig van vleermuizen in de documentaire ‘Doos van Pandora’. En in 2015 stelde ondernemer Bill Gates in een ‘TED Talk’ dat microben een grotere bedreiging voor de mensheid vormen dan raketten. De twee heren mogen zich een futurist noemen, een toekomstkijker die niet in glazen bol staart maar verbanden legt tussen vaststaande feiten.


Futuristen op de kaart

Futuristen vormen een beroepsgroep die zich bezighoudt met het systematisch verkennen van toekomstvisies ten behoeve van besluitvorming. Vertegenwoordigers ervan willen graag professionaliseren, ook al passen ze niet vanzelfsprekend in het bekende beeld van een professie. Dat wringt, zeker als een vak gevarieerd en daardoor nog niet gedefinieerd is.

Tessa Cramer, die zelf deel uitmaakt van de beroepsgroep, heeft de afgelopen jaren onderzoek gedaan naar hoe we toekomstdenkers op waarde kunnen schatten. Op vrijdag 15 mei 2020 is zij – passend in de tijdsgeest – online gepromoveerd op dat onderwerp aan de Maastricht University. Met haar proefschrift ‘Becoming Futurists – reluctrant professionals searching for common ground’ – zet ze de beroepsgroep op de kaart.

Tessa Cramer, lector designing the future aan de Fontys Academy for Creative Industries

Vooruit leren kijken

Tessa Cramer heeft al van jongs af aan een fascinatie voor de toekomst: “Ik kwam er vrij snel achter dat mijn fascinatie niet breed werd gedeeld. Zo viel het mij op dat toekomstdenken nauwelijks onderdeel was van curricula – zowel op de middelbare school als op de universiteit. Het is verwonderlijk dat we in tegenstelling tot terugkijken zoals met geschiedenis, nauwelijks leren vooruit te kijken.” Begin april 2020 is Cramer gestart als lector designing the future aan de Fontys Academy for Creative Industries in Tilburg. “Ik wil zoveel mogelijk mensen helpen toekomstgeletterd te worden”, stelt ze.

‘Doos van Pandora’ – documentaire met Ab Osterhaus

Verdere professionalisering

Terughoudende professionals op zoek naar een gemeenschappelijke basis – de ondertitel van het proefschrift van Tessa Cramer is veelzeggend. Ze geeft er niet alleen mee aan hoe gevarieerd de beroepsgroep is, maar ook dat de behoefte aan professionalisering er is, maar dan wel op een manier die rechtdoet aan het vak en die ruimte biedt aan de diversiteit van toekomstdenkers.

Futuristen waarderen de voortdurende vernieuwing van hun kennis, zo blijkt uit haar onderzoek. Ze zijn nooit klaar met leren. Ze opereren daarnaast volgens de promovenda in meerdere werelden tegelijk. “Zij gedijen in het tussengebied waar werelden elkaar overlappen, elkaar raken of overbrugd moeten worden”, stelt Tessa Cramer. De beroepsgroep laat zich hierdoor moeilijk definiëren. Is dat erg? Nee. Professionalisering geschiedt op geheel eigen wijze.

Waarde van toekomstdenkers

De urgentie – of zelfs noodzaak – om futuristen op waarde te schatten is nu actueel. “Het valt mij op dat juist in deze tijd van onzekerheid de waarde van toekomstdenkers in twijfel wordt getrokken, terwijl ik op basis van mijn promotieonderzoek kan zeggen dat dit een gemiste kans is”, duidt Tessa Cramer. “De timing van mijn online verdediging midden in deze periode van gedwongen collectieve retraite is bijzonder en misschien wel precies juist.”

“Door COVID-19 is van de ene op de andere dag het tempo uit ons bestaan gehaald. Deze tijd forceert ons om de blik op de toekomst te richten en te formuleren hoe we door moeten en willen. Futuristen kunnen juist nu een bijdrage leveren door anderen te leren toekomstdenken. Door meer aandacht te besteden aan toekomstonderzoek hoop ik dat ik er aan kan bijdragen dat mensen de toekomst als de bondgenoot zien – en niet als de vijand.”

‘The next outbreak? We’re not ready’ – TED Talk van Bill Gates

Bron: CustomerTalk
0
Logo CustomerTalk

Cookie-instellingen

CustomerTalk maakt gebruik van cookies voor een optimale gebruikerservaring.

Graag vragen wij je toestemming voor het plaatsen van deze cookies.

Accepteren Meer informatie