Naar inhoud

Hoe Nederlanders samen een tweede COVID-19-golf veroorzaken

Nu de intelligente lockdown in Nederland inmiddels verleden tijd is en de regering op zomerreces is, faalt zowel de marketing als het management van de COVID-19-pandemie op elk denkbaar niveau. Nederlandse burgers lijken zich namelijk op dit ogenblik nog maar weinig van de ernstige boodschappen van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en het kabinet onder leiding van Mark Rutte aan te trekken.

Doordat ze momenteel niet meer worden geconfronteerd met overvolle intensive cares en schrijnende beelden uit Bergamo in Italië, zijn Nederlanders ogenschijnlijk nauwelijks meer aangedaan door de ernst van het coronavirus. Het valt op dit moment allemaal best mee, denken de meeste mensen onder invloed van de warme zomerzon klaarblijkelijk. Met het zomerreces in Den Haag is bovendien het marketing- en managementapparaat van het kabinet in relatie tot het virus op het eerste gezicht volledig tot stilstand gekomen.

Anderhalve-meter-maatregelen

Zou het dan iemand ontgaan zijn dat er in de afgelopen weken nog maar zelden anderhalve meter afstand tot elkaar wordt aangehouden? Waar ik ook kijk, ik moet grote moeite doen om nog mensen aan te treffen die zich daar consequent aan houden. Ook uit berichtgeving in de media blijkt dat deze anderhalve meter in veel gevallen uiterst sleets is geworden. Daarnaast verbaas ik mij in toenemende mate over het feit dat in sommige interviews op televisie de opvallende microfoon op een stok al weer bijna verleden tijd lijkt.

Het nieuwe normaal is weer grotendeels het oude normaal geworden.

Met nog meer verbazing keek ik echter naar het interview in EenVandaag van Bart Hettema met Maurice de Hond op 30 juli 2020, waarin een groot deel van de tijd nauwelijks afstand tot elkaar werd gehouden. Het heeft er dan ook alle schijn van dat het nieuwe normaal voor de meeste Nederlanders gewoon weer het oude normaal is geworden. Op de fysieke stickers, strepen en spatschermen in supermarkten, winkels en horecagelegenheden na, trekt schijnbaar slechts een minderheid van de burgers zich nog iets van de afstandsregels van het RIVM aan.

Bron- en contactonderzoek

Terwijl de besmettingscijfers zich in verschillende Randstedelijke regio's de afgelopen maand inmiddels elke week bijna verdubbelen, blijven het RIVM, het Outbreak Management Team (OMT) en het kabinet eindeloos hameren op het belang van de anderhalve-meter-maatschappij en het uitvoeren van bron- en contactonderzoek door de Gemeentelijke Gezondheidsdiensten (GGD's). Dit gebeurt zonder zich te beraden over het invoeren van nieuwe maatregelen of op het juist strenger handhaven van de bestaande regels.

Het systeem van bron- en contactonderzoek piept en kraakt.

Tevens blijkt keer op keer dat het uitvoeren van bron- en contactonderzoek nog steeds verre van vlekkeloos verloopt en er bovendien van hooguit 40 procent van de besmettingen een bron kan worden getraceerd. Tel daarbij op het feit dat slechts 20 procent van de mensen zich bij klachten laat testen en je vraagt je onwillekeurig af wanneer de GGD's het totale overzicht wederom volledig verliezen. Dat is precies zoals half maart van dit jaar ook al het geval was, waarna ze vervolgens met stille trom uit beeld verdwenen.

Strikte mondkapjesleer

Daarna werd er, zoals je weet, alleen nog maar zorgpersoneel getest. Zover komt het nu niet meer, maar wat draagt testen nog bij als van fors minder dan 40 procent de bron kan worden getraceerd? Het contactonderzoek wordt dan vervolgens ook al gauw nauwelijks meer behapbaar, zoveel valt wel te voorspellen. Daarvoor hoef je echt geen viroloog of statisticus te zijn. Maak een virtueel rondje over de aardkloot, zo wil ik iedereen aanraden.

Het RIVM, het OMT en het kabinet tonen zich nu buitengewoon inflexibel.

Het systeem van bron- en contactonderzoek piept en kraakt nu al en de tweede golf lijkt nog niet eens serieus begonnen. Hoewel de hele wereld in toenemende mate mondkapjes adapteert, blijft het Nederlandse dogma overeind dat mondkapjes weinig bijdragen aan de indamming van de virusverspreiding. Dit terwijl een groot deel van de wereld inmiddels best snapt dat afstand houden iets is dat maar met heel veel moeite door burgers kan worden opgebracht. Toch houden wij in Nederland nog steeds vast aan de strikte mondkapjesleer van Jaap van Dissel van het RIVM en het kabinet.

Nieuwe draconische ingrepen

Er is zelfs onomwonden aangetoond dat deze mondkapjesleer in de verpleeghuizen en de wijkverpleging uiterst fatale gevolgen heeft gehad. Maar dit doet schijnbaar weinig af aan het feit dat deze leer nog steeds in steen lijkt te zijn gebeiteld. Het RIVM, het OMT en het kabinet tonen zich op dit moment buitengewoon inflexibel door niet in te spelen op de actuele ontwikkelingen. De anderhalve meter is vanzelfsprekend heilig, maar er is geen verlichte geest voor nodig om vast te stellen dat Nederland het daar echt niet mee redt in de aankomende maanden. Alleen de invoering van nieuwe maatregelen of het strenger handhaven op de bestaande regels kan nieuwe draconische ingrepen nog voorkomen.

Nederland is nog maar enkele verdubbelingen van regionale lockdowns verwijderd.

Iedereen in dit land zou moeten beseffen dat we na nog eens twee verdubbelingen in de Randstedelijke regio's het virus alleen weer onder controle kunnen krijgen door het doen van draconische ingrepen, die qua economische effecten deels te vergelijken zijn met de eerdere intelligente lockdown. In nog geen twee maanden tijd lijkt alle winst van een drie maanden durende intelligente lockdown alweer verloren. De economie heeft vreselijke klappen gekregen, maar toch lijken wij Nederlandse burgers, het RIVM, het OMT en het kabinet het er gerust nog een keertje op te willen laten aankomen.

Serieuze circulatie COVID-19

Het virus begint inmiddels al weer serieus te circuleren en noch het RIVM, noch het OMT, noch het kabinet trekt vooralsnog serieus aan de noodrem – dit terwijl het virus de afgelopen maand in de Randstedelijke regio's al minimaal twee verdubbelingen achter de rug heeft. Nog eens twee verdubbelingen en dan is Leiden serieus in last. Dit vormt het reële scenario van exponentiële groei van virusinfecties waarvoor geen groepsimmuniteit bestaat.

Waarschuwingen van onafhankelijke experts worden genegeerd.

Berichtgeving van onafhankelijke experts over dergelijke rampscenario's worden echter niet of nauwelijks serieus genomen en alleen onder druk van de Tweede Kamer wordt er pro forma nog een vraag om advies aan het OMT uitgeperst. Dat er sprake is van politiek reces in Den Haag, moeten we blijkbaar aan den lijve ondervinden. Ik ben dan ook benieuwd wat premier Mark Rutte en minister Hugo de Jonge op donderdag 6 augustus mededelen tijdens hun persconferentie.

Onafhankelijkheid adviesorganen

Hoe onafhankelijk het RIVM en het OMT bovendien zijn ten opzichte van het kabinet, is de afgelopen maanden al meer dan eens ter discussie komen te staan. Ik doel dan op de discussie over de beschikbaarheid en het nut van medische mondkapjes in de verpleeghuizen en de wijkverpleging. Baseerde het beleidsadvies van het RIVM en het OMT, dat medische mondkapjes niet altijd hoefden te worden gebruikt in de verpleeghuizen en de wijkverpleging, zich op het feit dat deze nauwelijks voorradig waren of op het feit dat dit als zodanig wetenschappelijk onderbouwd was?

Toen er uiteindelijk wel voldoende medische mondkapjes voorradig waren, veranderde dit beleidsadvies voor de verpleeghuizen en de wijkverpleging van de een op andere dag. Je mag je dus inmiddels wel afvragen hoe onafhankelijk het RIVM en het OMT precies zijn in hun beleidsadviezen aan het kabinet. Nooit de hand bijten die je voert, zullen ze wellicht redeneren. Toch is het volstrekt onaanvaardbaar dat zogenaamde onafhankelijk adviserende kennisorganen een deels politieke koers aanhouden.

Art Huiskes is onderzoeksjournalist.

Bron: CustomerTalk
0
Logo CustomerTalk

Cookie-instellingen

CustomerTalk maakt gebruik van cookies voor een optimale gebruikerservaring.

Graag vragen wij je toestemming voor het plaatsen van deze cookies.

Accepteren Meer informatie