Naar inhoud

Online marketingonderwijs in de anderhalve-meter-samenleving

Al jaren werd geroepen dat we aan de vooravond stonden van een transformatie naar een digitale economie. Maar de overgang haperde lange tijd, totdat we wereldwijd geconfronteerd werden met de coronacrisis. Plotsklaps stonden we niet langer massaal in de file, ontdekten we dat een vergadering ook prima via een digitaal kanaal kan en bleek zelfs dat onderwijs wel degelijk online mogelijk is. Dit is een impressie van de soepele overgang van klassikaal naar virtueel marketingonderwijs bij Beeckestijn Business School.

We schrijven het voorjaar van 2014 als ik bij die organisatie de opleiding ‘Digital & Online Marketing’ volg. De wereld heeft nog geen weet van de impact van het coronavirus. Toch krijgen mijn medestudenten en ik uitleg over een groepsopdracht via een livestream. Vanaf de Veluwe geeft een millennial op leeftijd met een riek in zijn hand een toelichting over een case voor Natuurmonumenten. Naderhand bespreken wij de opdracht onderling via Google Hangouts. Klassikaal en virtueel gaan dan al hand in hand.

Zes jaar later moet ook in Leusden de overgang naar online onderwijs versneld worden doorgevoerd. Omdat een aantal medewerkers afkomstig is uit Noord-Brabant, gebeurt dat al voordat de rest van Nederland te maken krijgt met de intelligente lockdown. Het is maart 2020 en zelfs vrijdag de dertiende als de eerste gratis clinic – de businessschool organiseert met grote regelmaat dergelijke events – plaatsvindt. Natuurlijk zijn er wat schoonheidsfoutjes. Maar alleen door niets te doen, kun je foutloos zijn.

Virtueel marketingonderwijs

“Destijds zijn wij met virtueel contact met de deelnemers aan de opleidingen gestart omdat die behoefte leefde in de markt”, vertelt Egbert Jan van Bel, medeoprichter van Beeckestijn Business School. “We kregen vanaf de allereerste dag al de vraag of het ook online kon. Zelf heb ik, voordat ik het onderwijs instapte, veel in internationale omgevingen gewerkt en bij mijn bedrijven altijd remote working & learning ingezet.”

“Het is al zo lang als ik manage en onderneem een vereiste geweest dat je gewoon door kunt werken en leren – ook al zit je niet aan dezelfde vergadertafel of in hetzelfde leslokaal. Opeens ontstond er een vraag, ingegeven door de factoren tijd – en dan vooral het gebrek aan tijd – en prioriteit. Voor veel managers en ondernemers is leren iets wat morgen ook kan als je vandaag knaken moet verdienen. Alleen morgen is het te laat. Het virtuele onderwijs geeft met name een antwoord op de tijdsproblematiek.”

“Het belangrijkste aandachtspunt voor virtueel onderwijs is dat het zo echt mogelijk moet zijn. Soms hoor ik wel eens dat je na enkele minuten niet eens meer doorhebt dat er een webcam op je gericht staat. Goede interactie is dan ook een essentiële voorwaarde. Die moet snel en eenvoudig plaatsvinden. Vaak reageert een student – al dan niet virtueel – op het momentum. De techniek dient dan te kloppen en de onderlinge uitwisseling van ervaringen niet in de weg te staan.”

“Een ander punt van zorg is dat een tool niet leidend mag zijn. Je kunt bijvoorbeeld werken met PowerPoint. Dit computerprogramma kan je lesprogramma een goede ondersteuning bieden, maar dient niet de dominante factor van je presentatie te worden. Sommige docenten hebben de neiging, door te werken met dit pakket, meer bezig te zijn met de slides en de vorm dan met de daadwerkelijke inhoud. En juist om die inhoud draait het, zowel in klassikaal onderwijs als in virtueel onderwijs.”

De belangrijkste aandachtspunten voor virtueel onderwijs zijn dat het zo echt mogelijk moet zijn en dat de tools niet leidend zijn maar dat de inhoud de toon zet.

“Persoonlijk ervaar ik virtueel onderwijs als zeer positief, maar niet als zaligmakend. Er dient een multimediale combinatie mogelijk te zijn. Het is namelijk niet te vergelijken met fysiek onderwijs. En dat moet je dus ook niet doen! Beide vormen kennen voordelen en nadelen. Een samenvoeging van deze onderwijsvormen is de beste optie. Dat is echter niet altijd mogelijk. Het persoonlijke contact vind ik natuurlijk het leukste. Maar het gemak, de snelheid en juist het gedwongen weglaten van niet ter zake doende details vind ik wel een voordeel van online onderwijs.”

“Vanzelfsprekend werk ik voortdurend aan de verdere verbetering van mijn online presentaties. Perfectie bestaat ook in dit domein nog niet. Maar omdat ik stapsgewijs in het virtuele onderwijs ben gegroeid, kan ik geen grote fouten noemen. Wat wel een belangrijkste les is, is dat je de techniek niet leidend moet laten zijn. Je wordt vaak in een keurslijf gezet en dat moet je niet laten gebeuren. Stel daarom vooraf je doelen en een pakket van eisen op – verplicht en gewenst. Kies daarna pas een virtuele omgeving.”

“Door bovenal plezierige elementen in je presentatie – online en offline – in te bouwen, zorg je dat de aandacht van de deelnemers niet verslapt. Dat kan bijvoorbeeld met humor, zelfspot, weetjes en tips & tricks. Een van de allerleukste webinars die ik zelf ooit heb gevolgd, ging over de Algemene verordening gegevensbescherming, de nieuwe privacywetgeving. Dat is echt een lesje over regeltjes en wetjes, maar het werd o zo leuk gebracht. Probeer daarnaast als docent in het virtuele domein jezelf te scholen in jouw presentaties.”

“Het gemis aan fysiek contact betekent immers dat er gaten in de tijdsinvulling kunnen vallen. Als dat gebeurt, ben je de toehoorders snel kwijt. Bij face-to-face interactie doet zich dat ook voor, maar dan vul je die hiaten veelal in dankzij je observaties. Je moet online dus correcter communiceren, niet met uhh’s en ahh’s… Gebruik communicatietechnieken om duidelijk en stap voor stap je boodschap over te brengen, met wie, wat, waar, wanneer, waarom en hoe. Dus mijn advies is: volg presentatie- en mediatrainingen en houd je dialoog daarmee scherp.”

Achter de schermen

“Op het moment dat het coronavirus ook een serieuze bedreiging voor de Nederlandse samenleving werd, hebben wij meteen besloten om alles door te laten gaan. En achteraf zijn we blij met deze keuze”, zegt Bart Meerdink. Sinds 1 januari 2020 is hij managing partner bij Beeckestijn Business School en digitaal is zijn moerstaal. “In de week voorafgaand aan de lockdown hebben we het onderwijs nog in hybride vorm aangeboden – dus Brabanders vanuit huis en de rest klassikaal – en daarna is alles 100 procent online geworden.”

“Op dag één hebben we direct gekeken naar de meest geschikte tooling. De belangrijkste stap is geweest dat we meteen aan de slag zijn gegaan. We hebben niet eerst lang vergaderd en alles willen vastleggen in processen, maar zijn onmiddellijk het diepe ingegaan. Daardoor hebben we ook een steile leercurve gerealiseerd. Alle learnings over interactie hebben we gelijk met de docenten gedeeld. En zij kwamen – en komen nog steeds – ook weer met ideeën. Dat is een mooie wisselwerking, waarmee we elkaar snel op gang hebben geholpen.”

“Achter de schermen hebben wij al ver voor de coronacrisis best lang ervaring opgedaan met online onderwijs. Onze e-learning-programma’s worden geprezen door de grootste bedrijven. Ons voordeel daarbij is dat we digitaal veelvuldig als onderwerp behandelen. Onze docenten gaan dus ook vrij gemakkelijk om met digitale tools. We moeten het bovendien niet complexer maken dan het is. Schermen kunnen delen, mooie interactiemogelijkheden zoals chat en polls, break-out rooms om in groepjes aan een opdracht te werken en tools als Miro, MURAL of G Suite van Google zijn ruim voldoende om goede online colleges te verzorgen. En natuurlijk bieden we ondersteuning aan alle docenten en geven we hen continu tips.”

De reacties van deelnemers en docenten zijn veel beter dan we hadden durven dromen!

“Gaandeweg maak je fouten en dat is niet te voorkomen. Het is de enige manier om te leren. Zo hebben bij de hybride vorm het belang van goede audiovoorzieningen onderschat. We kregen daardoor te maken met het theatereffect. Mensen die vanuit de thuissituatie een opleiding of training bijwoonden, konden daardoor de discussie in de klas niet goed volgen. Het geven van online onderwijs is daarnaast behoorlijk intensief. Je moet extra hard werken voor een goede sfeer en een strak college. Het mag niet chaotisch overkomen door bijvoorbeeld veel schermwisselingen.”

“De reacties van deelnemers en docenten zijn veel beter dan we hadden durven dromen! De gemiddelde beoordeling ligt vaak zelfs iets hoger dan bij de fysieke colleges. Dit kan overigens ook deels door de gunfactor komen, want iedereen ziet dat we hard ons best doen voor een goede online beleving. Maar we mogen oprecht vaststellen dat we een meer dan volwaardig online alternatief bieden. Mensen ervaren het persoonlijke, de interactie en de efficiëntie.”

“De verantwoordelijkheid voor de broodnodige interactie – tussen deelnemers en docenten – ligt allereerst bij die docenten zelf. Net als bij regulier klassikaal onderwijs heb je docenten die veel energie inbrengen en docenten die dat minder doen. Dit is online niet anders. Deelnemers voelen passie en enthousiasme door het scherm heen. Met kleine groepen kan je ook prima discussiëren met de bestaande audio- en camerafaciliteiten. En bij grotere groepen heb je veel ondersteunende tools. We doen nu zelfs complexe colleges als ‘Customer Journey Mapping’ of een interactieve casedag volledig online met een dikke 8,5 als gemiddelde beoordeling.”

De dagelijkse onderwijspraktijk

“Vertrouwen is het sleutelwoord als je wil zorgen dat jouw medewerkers in deze unieke tijd effectief vanuit de thuissituatie blijven werken”, stelt Hans Molenaar, directeur van Beeckestijn Business School. “We zijn allemaal geconfronteerd met een uitzonderlijke realiteit. Maar bij ons heeft iedereen ook de innerlijke motivatie om er het beste van te maken. Als organisatie waren we daarnaast al geruime tijd gewend aan het thuiswerken, dus technisch gezien is dat geen enkel probleem.”

“De structuur beogen we voor een deel te behouden met een dagelijkse online check-in via Microsoft Teams. En we weten elkaar onderling goed te vinden via chat en telefoon. Onze groepsapp is nog nooit zo veel gebruikt – dat gebeurt nu ook voor de noodzakelijke ontspanning. Bovendien snappen we allemaal dat er her en der kinderen rondrennen die ook liefde en onderwijs nodig hebben of dat er wellicht mantelzorg moet worden verleend. Gelukkig zijn we met z’n allen volwassen genoeg om hier onze weg in te vinden.”

“Natuurlijk hebben niet alle docenten veel ervaring met het geven van virtueel onderwijs. Daarom geven we in principe iedere docent een-op-een een korte toelichting met tips en trucks. Ook hebben we een demonstratieomgeving waar docenten de mogelijkheid hebben even te testen. Dit geeft al veel vertrouwen voor het echte college. Daarnaast delen we best practices snel – en dat gebeurt ook tussen onze docenten onderling. We helpen hen verder om hun corebusiness en bijzondere expertise juist nu goed onder de aandacht te brengen. Dit doen we door middel van clinics, podcasts, white papers en artikelen.”

Voor mensen zonder kennis van data en digitaal is na deze crisis aanmerkelijk minder plaats.

“Het echte netwerken is bij virtueel onderwijs uiteraard wezenlijk anders dan bij klassikaal onderwijs. Zo mis je de lunch of het diner. Voorheen nuttigde je die maaltijd gezamenlijk. En dat was een uitgelezen mogelijkheid om elkaar beter te leren kennen. Daarom organiseren we voor elke groep die online is gestart een fysieke terugkomdag. Dat wordt een mooi moment om elkaar toch in de ogen kunnen kijken en te sparren over de status van de persoonlijke plannen. Daarnaast willen we ook nog enkele events, bedrijfsbezoeken en kennissessies organiseren, die deelnemers in de gelegenheid stellen hun kennis te delen en hun netwerk verder te ontwikkelen.”

“In ieder geval staat het voor mij vast dat de wereld en arbeidsmarkt er straks echt fundamenteel anders uitzien. Daarom is juist nu het volgen van een opleiding meer dan ooit relevant. De digitale transformatie en de definitieve overgang naar data-driven marketing komen momenteel in een stroomversnelling. Ook in business-to-business moeten sales en service zeker verder digitaliseren. Dit is het moment om te investeren in de juiste kennis en skills om hier klaar voor te zijn. Dit geldt nadrukkelijk voor elk bedrijf of iedere afdeling en zeker voor zelfstandigen zonder personeel en werkzoekenden. Want voor mensen zonder kennis van data en digitaal is na deze crisis aanmerkelijk minder plaats.”

Foto’s: Marc Borgers, Gonnie Koop, Maudy van Leusden-Habraken en Wim van der Mark

Tip: Wil jij jouw organisatie succesvol door de digitale transformatie leiden? Dan is de post-master-opleiding Digitale Transformatie & Leiderschap wat voor jou!

  • In 4 tot 5 maanden leer je alle ins & outs van de digitale transformatie en hoe jij jouw organisatie meeneemt in de hele transitie.
  • Naast de opleiding stel je een plan op voor de digitale transformatie van je eigen organisatie, getoetst door professionals uit de praktijk.
Lees meer over deze opleiding ►
Bron: CustomerTalk
0
Logo CustomerTalk

Cookie-instellingen

CustomerTalk maakt gebruik van cookies voor een optimale gebruikerservaring.

Graag vragen wij je toestemming voor het plaatsen van deze cookies.

Accepteren Meer informatie