Naar inhoud

“Sociale media vormen een tijdbom onder de oude media”

In het tijdperk dat gedomineerd wordt door digitale kanalen en smartphones, is de consument niet langer louter ontvanger van nieuws en entertainment. Sociale media als Twitter, Facebook en YouTube maken het voor hem of haar ook mogelijk actief te participeren. Traditionele media als dagbladen, tijdschriften, radio en televisie krijgen hierdoor concurrentie uit een voorheen ondenkbare hoek. Journalistiek krijgt door deze veranderingen ook een ander karakter.

Complete instrumentarium journalist

“Iedereen met een smartphone beschikt over het complete instrumentarium van de journalist.” Dat stellen publicist Willem Wansink en trainer en schrijver Roeland Schweitzer in hun boek ‘Iedereen journalist’. “Het mobieltje is zoekmachine, camera, recorder, tekstverwerker en zender. Alles in één. Mede hierdoor kantelt de wereld. Onomkeerbaar, als een tijdbom onder de oude media. Hiermee verliest de democratie een anker en kan op drift raken.”

Rol journalistiek en sociale media

“Maar niet iedereen is journalist”, stelt politie commentator Kees Boonman tijdens de presentatie van het boek en een bijbehorend debat over de rol van journalistiek en sociale media. “Journalistiek vraagt om onafhankelijkheid, hoor en wederhoor. En sociale media doen daar niet aan.” Uitgangspunt van zowel boek als debat was dat de journalistiek steeds belangrijker wordt. Die mening werd hartstochtelijk verdedigd door Nico Kussendrager, jarenlang docent aan de School voor Journalistiek in Utrecht.

Sociale media versterken de emocratie

De teneur van het debat was positief. Wat kunnen sociale media en traditionele journalistiek van elkaar leren? Sociale media fungeren vaak als roeptoeter, zo blijkt in de praktijk. Ze versterken de emocratie, maar lossen weinig op. In de toenemende berichtenstroom op Twitter en Facebook ontbreken duiding en nuance. Juist daarom ontstaat er meer behoefte aan betrouwbare informatie. Dat bleek ook uit de reacties van het publiek.

Situatie klassieke journalistiek nijpend

Tegelijkertijd wordt de situatie voor de klassieke journalistiek nijpend. Enerzijds daalt ook het vertrouwen in de media en neemt het bereik van kranten en publieke omroepen af. Anderzijds worden filmpjes op YouTube miljoenen keren bekeken en kan één tweet razendsnel de wereld over gaan. Advertentiegeld en abonnee-inkomsten verdwijnen naar de providers en internetgiganten als Facebook en Google. Maar daar werken geen onafhankelijke journalisten.

Matige honoraria burgerjournalistiek

Vooralsnog lijkt burgerjournalistiek geen goed alternatief. Dat heeft meer met de tegenvallende honoraria te maken dan met de geconstateerde behoefte aan lokale en regionale berichtgeving. “Een beginnende schrijver kan amper leven van een stukje voor de krant”, was de boodschap van freelance copywriter, journalist en columnist Fen Verstappen. Tussen neus en lippen door merkte Boonman op dat het inderdaad steeds moeilijker wordt je geld te verdienen in de journalistiek. Maar zijn wijnkelder vullen als dank voor alle gratis klusjes is daarentegen eenvoudig.

Pleidooi voor meer diepgaand onderzoek

Toch kan de burgerjournalist een rol spelen. Daarvan getuigde Christiaan Triebert. Hij maakt deel uit van het digitale onderzoekscollectief Bellingcat. Triebert ontrafelde de WhatsApp-conversatie van de Turkse coupplegers en voorzag die van moment tot moment van de juiste beelden die hij op sociale media vond. Hij wil zich geen journalist noemen, aangezien anderen zijn informatie in artikelen verwerken. Ook daarom hield hij een pleidooi voor meer diepgaand onderzoek, waarbij de bronnen en de feiten publiekelijk worden verantwoord.

Verantwoording afleggen voor handelwijze

“Iedereen heeft internet, 2 miljard mensen bezitten een smartphone. Daarmee kan iedereen permanent van alles de wereld insturen”, betoogde co-auteur Schweitzer. “Mede daardoor kunnen burgers ernstig worden beschadigd. Dit komt mede omdat slechts weinig journalisten verantwoording afleggen voor hun handelwijze. Laat staan dat gebruikers van sociale media dat doen.”

De klassieke regels in ogenschouw houden

Tijd voor diepgang en reflectie ontbreekt. Terecht waarschuwde Theo Jongedijk ervoor dat de journalistiek het ingestorte V&D achterna kan gaan. Jongedijk is oud-verslaggever van de Telegraaf en auteur van ‘Onthullingen van een nieuwsjager’. Het antwoord bestaat uit zelf op pad gaan, onderzoek doen, feiten checken. “De klassieke regels”, aldus Kussendrager.

Niveau naar een andere dimensie tillen

“In de wetenschap is nauwkeurige en gedocumenteerde bewijsvoering nodig”, aldus arts en onderzoeker Armand Girbes, hoofd IC van het VUmc. “Waarom gebeurt dat niet in de journalistiek? Misschien moet het niveau van het vak naar een andere dimensie getild worden?” Zijn suggestie klonk in elk geval als een stap in de goede richting.

Bron: CustomerTalk
0
Logo CustomerTalk

Cookie-instellingen

CustomerTalk maakt gebruik van cookies voor een optimale gebruikerservaring.

Graag vragen wij je toestemming voor het plaatsen van deze cookies.

Accepteren Meer informatie