Naar inhoud

Stad en retail zijn tot elkaar veroordeeld

De parkeergarage La Vie, in het centrum van Utrecht, staat in de steigers. Het parkeren van de auto verloopt daar dan ook omslachtig en stroef. Niet echt een uitnodiging eens in de Bijenkorf aldaar te gaan winkelen. Het staat symbool voor de moeizame relatie tussen stad en retail. Winkels die te maken hebben torenhoge huurlasten en felle concurrentie via digitale kanalen. En stadscentra die geconfronteerd worden met een afnemende leefbaarheid door leegstaande panden en dalende belastinginkomsten.

Kredietcrisis

De problemen die de retailsector ondervindt, zijn lang toegeschreven aan de kredietcrisis. Maar nu het economisch herstel zich gestaag blijft vertonen, blijkt er meer aan de hand te zijn. Aan de rij gerenommeerde winkelketens die het hoofd moeten buigen, lijkt geen einde te komen. Ook concerns met een lange traditie zijn naarstig op zoek naar de route van succes en winst. Maar heeft het toenemende aantal inwoners van stadscentra nog wel behoefte aan winkelketens die vergelijkbaar zijn? En hoe kunnen retailers bijdragen aan een duurzame leefomgeving in de stad?

Aardverschuiving

Op het seminar “Stad & Retail, Aardverschuiving, Verschuiving van aarde” komen de economische belangen en de milieuaspecten samen. Want het is evident dat actie gewenst is. En liefst vandaag, want de problemen pas morgen oplossen is zeker duurder. Cor Molenaar, hoogleraar E-Marketing aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, is nooit te beroerd een gechargeerde uitspraak te doen. Toch slaat hij de plank niet mis. “Als het slecht gaat met retail, gaat het ook slecht met een stad”, stelt hij. “Een stad met lege winkelpanden is als een gebit dat tanden mist. Het is geen gezicht.”

E-commerce

Nu e-commerce meer en meer een geïntegreerd onderdeel van het koopgedrag van consumenten wordt, is het ook voor gemeentelijke overheden zaak serieus aandacht te verlenen aan de problematiek rondom de detailhandel in binnensteden. Volgens Molenaar betekent dat bij dalende huurprijzen niet de onroerend-goed-belasting verhogen. Of bij teruglopend winkelpubliek de parkeertarieven verhogen.

Klantbeleving

Hij pleit voor het betrekken van de steeds machtigere consumenten bij de inrichting van de stadscentra. “Binnensteden spelen een steeds belangrijkere rol in de leefbeleving van mensen. Klantbeleving dient derhalve centraal te staan. Anders ben je als winkelier ten dode opgeschreven.” In tegenstelling tot de jaren negentig van de vorige eeuw, toen private equity de huren maar bleef verhogen, zijn er nu keuzemogelijkheden.

Digitalisering

De exponentiële ontwikkeling van de digitalisering speelt daarbij een onuitwisbare rol. “Waar we tien jaar geleden nog geen idee hadden van de functionaliteit van de smartphone, heb je vandaag twee mogelijkheden als je jouw toestel thuis op het nachtkastje hebt laten liggen. Of je rijdt terug naar huis, of ben je bent de hele dag chagrijnig.”

Bestedingspatroon

Duidelijk is dat de nieuwe devices ook zorgen voor een ander bestedingspatroon. En dit wordt ook nog eens versterkt door het post-crisis-syndroom, dat consumenten voorzichtiger maakt. “Bereid je maar voor op een verdere technologisering die het onmogelijke mogelijk lijkt te maken”, stelt Molenaar. “Leegstaand is slechts een symptoon, de oorzaak is een ander koopgedrag.”

Leefvormen

Dat andere koopgedrag wordt mede veroorzaakt door een veranderende gezinssamenstelling en toenemende zorgtaken voor kinderen en ouders. Voor de combinatie werken, wonen en winkelen, wordt daarom gekozen voor leven in de stad. Maar deze steden bieden nog steeds dezelfde beleving, die geen onderscheid maakt tussen de dagelijkse boodschappen en winkelen.

Vraageconomie

In deze transparante wereld is de consument niet langer slechts een pion. De aanbodeconomie zoals wij die decennia lang hebben gekend, is veranderd in een vraageconomie. Dit vraagt om een samenwerking tussen retailers, vastgoed-ontwikkelaars en overheden die moet leiden tot een leefomgeving waarin de consumenten zich thuis voelen.

Emotie

Voor winkelen dat beïnvloed wordt door emoties is volgens Molenaar plaats in de stad. Rationele aankopen zullen steeds vaker via het internet plaatsvinden, voorspelt hij. Een trend die bijvoorbeeld al duidelijk zichtbaar is in de verzekeringsbranche. De uitgesproken hoogleraar houdt dan ook een vurig pleidooi voor hedonistische stadscentra, waar hybride toepassingen, horeca en cultuur hoofdrollen spelen.

Gelukkig

Mensen willen gewoon gelukkig zijn”, stelt Molenaar. “Daarom moet retail met de andere betrokken partijen emotie toevoegen aan het winkelen. Zorgen dat consumenten met een goed gevoel door de stad lopen. Met kleinere winkels die open zijn als de consument tijd heeft. Of behoefte heeft om te winkelen. Want waarom zijn winkels op maandag of dinsdag open? Dat is echt onzin.”

Urbanisatie

Ook Jacqueline Cramer, voormalig minister van Volkshuisvestiging, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer en tegenwoordig hoogleraar Duurzaam Innoveren aan de Universiteit Utrecht, ziet een toenemende urbanisatie. Net als Molenaar is zij een bevlogen voorstander van een transitie van stadscentra teneinde de leefbaarheid te waarborgen. Als voorbeelden noemt zij de noodzakelijke oplossingen voor de hoosbuien en hittestress waar binnensteden als gevolg van klimaatverandering steeds meer mee te maken krijgen.

Kringloop

Cramer spreekt in dit kader van de circulaire stad als waarborg van een duurzame leefomgeving. Zij schetst niet alleen een toenemend gebruik van grondstoffen, maar ook een aanwakkerende strijd om die grondstoffen. Deze schaarste van producten eist een kringloop van goederen die niet alleen directe financiële baten oplevert, maar ook ook indirect tot resultaten zal leiden.

Duurzaamheid

Deze duurzaamheid wordt vertaald in duurzame energie, schone mobiliteit, klimaatbeheersing, circulariteit en leefbaarheid. Deze thema's hebben evidente consequenties voor retailers. En voor de lokale overheden die bij willen dragen aan een omgeving waar mensen wonen, werken en winkelen. Aanpak van deze kernpunten zorgen voor een verbetering van het milieu, dragen bij aan economische verbeteringen en bieden kansen voor nieuwe werkgelegenheid.

Mobiliteit

Als voorbeeld noemt Cramer de mobiliteit in binnensteden. Het is een uitdaging voor retailers het gebruik van auto's binnen centra te beperken en de bevoorrading collectiever te laten verlopen. En dat laatste aspect speelt ook een grote rol bij de distributie van aankopen die via digitale kanalen zijn gedaan. Gezamenlijke transporten en afhaalpunten zijn volgens Cramer onontkoombaar in een leefbare stad.

Circulariteit

De circulariteit van gebruikte producten is in de ogen van de oud-minister zeker noodzakelijk als deze goederen niet vernieuwbaar zijn. De kansen zijn inmiddels schier oneindig en zelfs op plaatsen waar je dat tot kort voor onmogelijk hebt gehouden, zoals papierwinning uit rioolwater. “Vuilnis is een nieuwe grondstof geworden”, stelt Cramer onomwonden.

Gezamenlijk

De voortgaande verstedelijking zorgt dat mensen daar steeds meer gaan wonen, werken en recreëren. Cramer ziet de bewustwording onder consumenten terug in de belangstelling voor groen en gezond. Een trend die ook zichtbaar is aan de groeiende deeleconomie, die de leefbaarheid van de stad een impuls kan geven. Een leefbaarheid die door overheid, retailers en bewoners gezamenlijk gedragen dient te worden. En daarmee deelt Jacqueline Cramer de mening van Cor Molenaar. Stad en retail zijn aan elkaar verbonden, misschien wel tot elkaar veroordeeld.

0
Logo CustomerTalk

Cookie-instellingen

CustomerTalk maakt gebruik van cookies voor een optimale gebruikerservaring.

Graag vragen wij je toestemming voor het plaatsen van deze cookies.

Accepteren Meer informatie