Naar inhoud

Zakendoen met een moreel kompas is een kwestie van fatsoen

Ethisch verantwoord ondernemen, dat is eenvoudiger gezegd dan gedaan. Duidelijke spelregels ontbreken, dus is het voor een ondernemer onduidelijk of hij de juiste weg heeft gekozen. We zijn het inmiddels eens dat winstmaximalisatie niet langer het hoogste doel is. Ook vinden we het vanzelfsprekend dat bedrijven en instellingen hun maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen. Maar over de concretisering van een alom geaccepteerde ondernemingsethiek zijn nog veel vragen.

Het zijn de vragen die aan de orde kwamen tijdens 'Zakendoen met een moreel kompas', een event bij AFAS Software in Leusden over de vraag hoe je ethisch verantwoord onderneemt. Bekeken vanuit 4 invalshoeken door twee succesvolle ondernemers en twee beschouwers. De ondernemers Eric de Vlieger en gastheer Piet Mars, oprichter van AFAS, vertonen overeenkomsten in het eindresultaat, maar de weg er naar toe verschilt nogal. Ook – of misschien juist – in context van het onderwerp. Marijn Frank van het tv-programma Keuringsdienst van Waarde en journalist Joris Luyendijk, vooral bekend van het boek ‘Dit kan niet waar zijn’ over bankiers en hun moreel besef, presenteerden hun visies vanuit de opgedane ervaringen in moraliteit.

De mens ‘ik’ en de mens ‘wij’

Waar De Vlieger het resultaat, lees geld, en zichzelf centraal stelt, noemt Mars zich dienaar van de onderneming. Is de ene bezig met het optimaliseren van de onderneming om deze gereed te maken voor verkoop, dus winstoptimalisatie, dan is de ander actief om te delen, de klant centraal te stellen en medewerker te laten participeren. Luyendijk geeft een derde context: als de organisatie zo strak op competitie en aandeelhouderswaarde is georganiseerd, dat daardoor het klantbelang ondergeschikt is en het nog allemaal net binnen de wetgeving past, dan doen mensen zaken waar dezelfde mensen later mogelijk anders over denken.

Belastingen…

Beide ondernemers herkennen dat er een grijs gebied is tussen (belasting-)wetgeving en interpretatie ervan, maar zij gaan er bewust en actief of juist minder actief mee om. De twee heren vinden dat zij ieder voor zich ethisch verantwoord ondernemen. Elke ochtend kijken zij in de spiegel, prijzen de dag en gaan aan de slag. Een opmerkelijke uitspraak van Mars is dat de grote spelers in dit digitale tijdperk – Google, Apple, Microsoft, maar ook een Ahold, zie Etos in Zwitserland – door al hun maatregelen in fiscale ontwijkingen, moreel gezien crimineel bezig zijn. En natuurlijk, volgens de letter van de wet zijn zij dat natuurlijk niet…

Bedrijven overnemen?

De ondernemers verschillen duidelijk in opvatting hoe je met overnames omgaat. De Vlieger ziet het als optie om nog meer macht naar zich toe te halen, Mars is er bijna principieel op tegen omdat 90 procent mislukt en stakeholders er niet gelukkiger van worden. De basis waarop overnames plaatsvinden, door het maken van vuistdikke contracten, is voor de één de mogelijkheid om het zichzelf makkelijk te maken om te groeien, terwijl de ander daar activiteiten en facturen ziet aankomen die niets, maar dan ook helemaal niets, met de corebusiness te maken hebben.

Beschouwing van buiten

Dat laatste sloot fraai aan bij de laatste spreker van de middag, Joris Luyendijk. Een van zijn stellingen is dat ethiek en kapitalisme – onder voorwaarde van concurrentie en marktwerking – nadrukkelijk niet samen kunnen gaan. Dat kan wel in een planeconomie, waarin vanuit een centraal geleide en neutrale organisatie-ethiek wordt gedefinieerd en getoetst wordt. Ethiek is in zijn overwegingen niet dat je je aan de regels houdt, maar het heeft alles met fatsoen te maken.

Onderneming en omgeving

De Vlieger sprak behalve over zichzelf, over zijn broer, zijn ouders en zijn kinderen. Mars vertelde over zijn medewerkers, hun buren, het boek over Leusden en de activiteiten in sport. In de pauze stelde ik hem de vraag hoe hij in de context van het onderwerp kijkt naar het aan- en verkopen van voetballers bij AZ, een vraag die niet direct werd beantwoord.

Toekomst

Marijn Frank maakte duidelijk dat zij zich zorgen maakt over de wijze waarop we omgaan met onze planeet en onze ethiek over wat we allemaal aan stoffen en stofjes in voeding opnemen. Marketingbombarie is voor haar en haar team de trigger om achter gesloten deuren te komen. De essentie van moreel zaken doen is voor Frank vooral dat er meer oprechtheid en openheid komt, bijvoorbeeld op verpakkingen en in communicatie.

Eigendomsstructuren

Luyendijk sluit zich daarbij aan door op te merken dat we in de toekomst de prikkels, lees concurrentie, anders moeten zetten, bijvoorbeeld door de eigendomsstructuren te veranderen. Hij gaf als voorbeeld de Triodos Bank, waar hij met iedereen sprak omdat het onderwerp ook iedereen aan ging. Dat was tegengesteld aan de andere banken, waar hij vooral met het C-level in gesprek kwam. Trouwens, wanneer gaat Marijn Frank dat boek schrijven over al die smoezen die zij in vooral cosmetica en fast moving consumer goods tegen is gekomen bij het maken van haar tv-programma?

Moraal van dit verhaal

Je moraliteit in zaken doe je vanuit je historie en opvoeding en wordt mede vormgegeven door de structuur van de organisatie. Want het definiëren van jouw fatsoen en dat van de organisatie en het merk waarvoor je werkt, dat mag je echt zelf doen.

Bron: CustomerTalk
0
Logo CustomerTalk

Cookie-instellingen

CustomerTalk maakt gebruik van cookies voor een optimale gebruikerservaring.

Graag vragen wij je toestemming voor het plaatsen van deze cookies.

Accepteren Meer informatie